Réttur

						78                                                                                           R É T T U R

inu í marzmánuði 1939 sagði hann, að „áætlanir vorar um aukið

framleiðslumagn vinnunnar á tímabili annarrar fimm ára áætlun-

arinnar hefðu ekki reynzt réttar vegna þess, að engin áætlun hefði

getað gert ráð fyrir uppkomu Stakanoffhreyfingarinnar." Aukn-

ingin var sérstaklega athyglisverð hin síðustu tvö ár annarrar áætl-

unarinnar og í þungiðjunni. I stáliðjunni var framleiðsla verka-

manns árið 1932 253 tonn og árið 1937 740 tonn (eða örlítið meiri

en framleiðsla Þjóðverja, en helmingi minni en framleiðsla Amer-

íkumanna).1 Árið 1935, fæðingarár Stakanoffhreyfingarinnar, var

merkilegt fyrir þá sök, að þá „fékk iðnaðurinn í fyrsta skipti í mörg

ár staðizt að fullu áætlun um lækkun framleiðslukostnaðar", og

framleiðslumagn vinnunnar í stóriðjunni hækkaði um 12,9% í sam-

anburði við 10,7% árið 1934 og 8,7% árið 1933,2 Á fyrstu sjö

mánuðum næsta árs jókst framleiðsla þungiðjunnar um 36% um

fram það sem varð á sama tímabili arið á undan, en í áætluninni

hafði aðeins verið gert ráð fyrir 26% hækkun, og þó hafði verka-

mönnum ekki fjölgað meir en um 6%. Áætlunin hafði gert ráð fyrir

23% framleiðsluaukningu á verkamann í þungiðjunni árið 1936;

en á fyrstu sjö mánuðum hafði það aukizt um 28%. Á líka lund

jókst  vinnuafkast verkamanns  í  kolaiðjunni  um  22,9%   á  sama

hafi í heild vaxið um 42% á árunum 1934—1937" (Critique of Russian Stat-

istics, bls. 68).

1   Sjá BetteJheim, hls. 310—311. Sum iðjuver, svo sem Magnilogorsk, gátu

sýnt hærri tölur (vegna hins frábæra vélakosls) og fóru þær jafnvel fram

úr meðaltölum Ameríku, en þetta var þó undanlekning. Meðalkolavinnsla á

vinnudegi manns árið 1936 var frá 102 kílógr. í Donbas upp í 1988 kílógr.

í Kúsbas, samanburðartölur Englands á sama ári voru 1194 og Ruhrhéraðs-

ins, 1710. (S. st.)

2  Onnur jimm ára áætlunin, Utg. Gosplan, 1936, bls. xxxi. Marcus telur

aukninguna á vinnustund á árunum 1934 og 1935 vera 10,6 og 12,7%. Fram-

leiðslan á vinnuárí'nu mundi raunar vaxa örar en á vinnusíu/w/, á þessu tíma-

bili vegna þeirrar viðleitni að reynt var að draga úr fjarvistum og þvi

urðu fleiri vinnustundir á mann á ári (Int. Lab. Review, júlí 1936, bls. 7.) En

munurinn er sáralítill. Marcus telur meðalfjölda vinnustunda á dag (yfirvinna

innifalin) 7,37 árið 1928, en meðalfjölda vinnudaga verkamanns á vinnuári

264,2; árið 1934 voru samsvarandi tölur: 7,09 og 267, en árið 1935: 7,06 og

268.