Réttur

						RETTUR                                                                                            79

tímabili, og má furðulegt kallast.1 Á árinu 1936 fleygði framleiðslu-

magni vinnunnar í öllum iðnaðinum fram um nálega 20% og óx

það því um 50% miðað við hækkunina á fyrra ári.

Á dögum 1. fimm ára áætlunarinnar þegar kapp var lagt á að

auka framleiðslumagn vinnunnar hafði sá kaupgreiðsluháttur orð-

ið allalmennur meðal verkamanna, að þeim væri greitt samkvæmt

vinnuafkasti þeirra; og á síðari hluta hins fjórða áratugs aldarinnar

var um þrem fjórðu hlutum allra verkamanna greitt að þessum

hætti að einhverju leyti. I kolaiðjunni var hundraðstala þessara

verkamanna um 80, níu af hverjum tíu námumönnum unnu að

einhverju leyti ákvæðisvinnu.- I byggingarvinnu var múrurum og

málurum greidd hópgreiðsla samkvæmt afkasti. Hin fræga sex boð-

orða ræða Stalíns í júnímánuði 1931 á mestan þátt í að tekið var að

leggja slíka áherzlu á launagreiðslukerfi, sem örvaði vinnuástundun

verkamanna. I ræðu sinni taldi hann ríka nauðsyn bera til þess að

haga launagreiðslum á þá lund, að verkamenn sæju sér mestan hag

í að afla sér þjálfunar og meiri leikni í vinnu og tækni, að auka

framleiðslumagnið, að gæta þess stranglega, að hver verkamaður

1  Indust. and Lab. Information, Vol. lx, nr. 2, bls. 41. Mr. E. Strauss, sem

vísar Stakanoffhreyfingunni á bug og kallar hana „stjórnaráróður og stjórn-

arþvingun" og telur, að „auðvitað sé þetta ekki hreyfing alls fjölda verka-

manna" beitir þeirri furðulegu röksemd, að sú framför, sem orðið hafi

árið 1936 hljóti að hafa kostað „alvarlegt afturkast 1937" vegna þess, að

aukning framleiðslumagnsins hafi verið minni árið 1937 (Soviet Russia,

bls. 283—297). Þar sem vér ræðum hér um hlutfallslega aukningu fram-

leiðslumagnsins skiptir oss hér árangurinn af þeim endurbótum, sem gerð'ar

eru á ári hverju. Það væri vissulega furðulegt, ef Stakanoffhreyfingin gæli

framkvæmt hlutfallslega jafnmiklar endurbætur á öllum eftirfarandi árum,

svo sem hún gerði á fyrsta ári sínu. Ef vér gætum orðið varir við reglulega

minnkun framleiðslumagnsins á síðari árum, þá væri hægt að tala um „aft-

urkipp" — um skammvinnan ávinning á kostnað minnkandi framleiðslu-

magns þegar til lengdar lét — en það verður ekki gert eingöngu fyrir þá sök,

að dregið hafi hlutfallslega úr endurbóttinum. En raunar fleygði endurbót-

unum hlutfallslega fram á nýjan leik árið 1939 vegna hins nýja uppgangs

Stakanoffhreyíingarinnar, sem gelið var um hér að framan: árið 1938 jókst

framleiðslumagn vinnunnar um 11%, en 1939 um 16,7%.

2  Indust. and Lab. Injormation, Vol. xl, blst. 113.