Réttur

						RETTUR                                                                                           9]

hollusta, er þeir votta í vinnu sinni verður ekki mæld í fjárgreiðsl-

um."1 Það er fróðlegt að athuga, að hve miklu leyti þessi tekníska

sérfræðingastétt, sem hefur að mestu hlotið menntun sína og

þjálfun á síðustu árum, er menntamannastétt sérstakrar tegundar.

Að því er varðar félagslegan uppruna hennar hafði hún tekið mikl-

um umskiptum þegar árið 1933, miðað við það sem var tíu til

fimmtán árum áður, því 65% þessara sérfræðinga voru fyrrver-

andi bændur og verkamenn eða verkamanna- og bændaættar.2 Um

1940 mun hlutfallið hafa verið 80r/o. Fram að 1940 voru verkamenn

að miklu leyti fengnir með auglýsingum, einkum að því er snerti

verkfræðinga og faglærða verkamenn; og verkamaður eða verk-

fræðingur hafði fullt frelsi til að hætta vinnu í einni vinnustöð og

leita sér vinnu annars staðar (með þeim undantekningum, sem að

neðan getur). Hin tíðu vistaskipti eru berasti vottur þess, hversu

menn færðu sér þetta í nyt. Það bar mikið á því, að atvinnufyrir-

tæki kepptu hvert við annað um vinnuaflið, væri það ekki með því

að bjóða hærri laun, þá með því að bjóða betra húsnæði eða önnur

þægindi eða með tilboðum um kenslu í iðninni og hækkun í tign-

inni. I annan stað átti það ríkan þátt í vistaskiptum verkamanna,

að launin voru mjög ójöfn í hinum ýmsu iðngreinum og vaxandi

iðnir greiddu hærri laun. Taka má til dæmis, að fram að 1930

voru vissar greinar þungiðjunnar (þ. e. stál-, járn- og kolaiðja) til-

tölulega lágt launaðar. Árið 1931 var gerður samningur milli mið-

stjórnar verkalýðsfélaganna og Æðslaráðs atvinnumála, og sam-

kvæmt honum hækkuðu laun í námum, stál- og járniðju, efnaiðnaði

og síðar við járnbrautavinnu samanborið við laun í öðrum atvinnu-

greinum. Árangurinn af þessu var sá, að því er ráðsljórnarrithöf-

undur segir, að „verkamenn streymdu að mikilvægustu iðngrein-

unum, málmiðju, efnaiðnaði og kolaiðju, þ. e. þeim greinum þjóð-

arbúskaparins, sem er lífsstofn annarra atvinnugreina og þar sem

vinnuskilyrði cru miklu erfiðari en  í léttiðnaðinum.":!  Árið  1937

1   Lorwin og Abrahamson, bls. 17.

2  V. V. Prokofieff bls. 53.

3  A.  Nelepín,  Sarabotnaja   plata  v  kapítalítseskík   stranak  í  S.  S.   S.  R.

(Moskva 1932).