Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 143. tölublaš 
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 27. MAÍ 2007 17

verið mikil. Jónas frá Hriflu getur

um það í endurminningum sínum að

Helgi hafi neitað að starfa undir

stjórn Þórðar á Kleppi. Þess vegna

hafi spítalanum verið skipt í tvennt.

Þetta hef ég hins vegar ekki fengið

staðfest annars staðar.?

Tómas segir samskipti föður síns

og Þórðar alla tíð hafa verið með

ágætum og sjálfur vingaðist hann við

syni Þórðar enda þótt þeir væru eldri

en hann.

Raflosti ekki beitt á Kleppi

Rafrotið eða raflostið ruddi sér til

rúms í geðlækningum á árunum eftir

seinna stríð og varð á skömmum tíma

ein mest notaða aðferðin í Bandaríkj-

unum og Evrópu. Helgi tók á hinn

bóginn eindregna afstöðu gegn raf-

lostinu, taldi aðferðina hættulega og

var henni ekki beitt í hans tíð á

Kleppi. 

Í kjölfarið kom upp undarleg staða

í geðlækningum á Íslandi en flestir

aðrir geðlæknar voru hlynntir raf-

lostinu. Sú aðferð var þar af leiðandi

stunduð víða um bæ, á elliheimilinu

Grund, Farsóttarsjúkrahúsinu og

Hvítabandinu. En ekki á Kleppi.

?Þetta kemur vel fram í héraðs-

skýrslum frá þessum tíma en þá

skrifa læknar að sjúklingar séu t.d.

sendir í raflost á elliheimilinu Grund

þar sem ekki sé hægt að koma þeim

inn á Klepp. Þarna voru skýrar línur

dregnar og um þetta deilt. Þær deil-

ur náðu inn á síður dagblaðanna og

var m.a. talað um ?ófremdarástand?

vegna þvermóðsku yfirlæknisins á

Kleppi,? segir Óttar.

Tómas var andsnúinn raflækn-

ingum eins og faðir hans. Fyrir vikið

voru raflækningar ekki stundaðar á

Kleppi fyrr en á áttunda áratugnum.

Þá heimilaði Tómas læknum á spít-

alanum að nota þá aðferð á eigin

ábyrgð. ?Það var ekki auðveld

ákvörðun en kollegar mínir sóttu

þetta fast og ég bar virðingu fyrir

þeirra sýn á starfið. Þess vegna gaf

ég þeim þetta leyfi,? segir Tómas.

Raflosti beitti hann aldrei sjálfur. 

Hann segir andúð þeirra feðga

fyrst og fremst hafa byggst á því að

þeim þótti aðferðin ómannúðleg.

?Raflostið var hálfgerð hrossalækn-

ing. Hleypt var straumi gegnum heil-

an á fólki sem olli krampa. Það bar á

minnistruflunuum fyrst á eftir og í

sumum tilvikum urðu varanlegar

breytingar.? 

Lögðust gegn lóbótómíu

Lóbótómía var einnig komin til

sögunnar á þessum árum. Lóbó-

tómía, sem nefnist á góðri íslensku

hvítuskurður eða geiraskurður, er

skurðaðgerð þar sem hluti heilans er

annað hvort skemmdur eða fjar-

lægður. Yfirleitt er átt við skurð-

aðgerð á fremsta hluta heilans í enn-

isgeira (sem einnig nefnist ennisblöð)

og kallast þá ennisgeiraskurður.

Ennisgeiraskurður getur stundum

linað andlegar þjáningar fólks en

veldur líka miklum og oft alvarlegum

persónuleikabreytingum.

Óttar segir þessar aðgerðir í sum-

um tilvikum hafa haft áhrif og dregið

úr einkennum sjúklingsins. ?Afleið-

ing aðgerðarinnar var sú að sjúkling-

urinn varð viðráðanlegri. Á móti kom

að lóbótómían breytti mjög persónu-

leika sjúklingsins. Hann varð mjög

flatur.?

Helgi var frá upphafi mótfallinn ló-

bótómíu og var henni aldrei beitt á

Kleppi. Hún var á hinn bóginn iðkuð

á Landakoti, auk þess sem einhverjir

Íslendingar voru sendir til Kaup-

mannahafnar í aðgerð.

Óttar segir að sagan fordæmi ló-

bótómíuna en viðurkenni gildi raf-

lækninga. ?Lóbótómían leið undir lok

þegar nýju geðlyfin komu upp úr

1950 en raflækningar hafa fyrir

löngu sannað gildi sitt sem ágæt

lækningaaðferð. Þær eru stundaðar

hér á landi sem annars staðar í dag.? 

Tómas hefur ekki skipt um skoðun

á raflostinu en segir aðferðina bæri-

legri í dag en áður vegna þess að

sjúklingum sé gefin vöðvaslakandi

lyf sem dragi úr krömpum og með-

ferðin sé ekki sambærileg við það

sem áður var. 

Þrátt fyrir mótlætið hélt Helgi

ótrauður áfram lyflækningum og

ekki dró það úr honum kjarkinn þeg-

ar nútímageðlyf komu til sögunnar

snemma á sjötta áratugnum. Má þar

nefna Largactil sem var mest notað.

Var hann trúr sinni hugmyndafræði

allt til dauðadags. Kleppur var með

fyrstu geðspítölunum á Norð-

urlöndum sem hóf að nota nýju geð-

lyfin og segir Tómas þau hafa gjör-

breytt andrúmsloftinu á spítalanum.

?Lyfin snardrógu úr hugvillu og of-

skynjunum og það varð mun auð-

veldara að tala við sjúklingana og fá

þá til að tala við læknana og hjúkr-

unarfræðingana. Þarna var strax

kominn grundvöllur fyrir úrræðum

sem við þekkjum í dag, svo sem sam-

félags-, hóp- og fjölskyldumeðferð.?

Óttar segir nýju geðlyfin hafa dug-

að mun betur á einkenni sjúklinga en

eldri lyfin og á einni nóttu gjör-

breyttust geðlækningar í heiminum.

Aðstæður urðu allt aðrar á geðdeild-

um, fólk var útskrifað í auknum mæli

og gat í mörgum tilfellum lifað eðli-

legu lífi. ?Þetta voru mikil krafta-

verkalyf, það er ekki hægt að orða

það öðruvísi.?

Samhliða lyflækningunum not-

aðist Helgi mikið við vinnulækningar

eða iðjuþjálfun, dyggilega studdur af

Guðríði Jónsdóttur hjúkrunarfræð-

ingi sem innleiddi nýjar aðferðir á

því sviði.

Yfir 300 sjúklingar á lóðinni

Á árunum 1951-52 var tekin í notk-

un enn ein viðbygging á Kleppi, ætl-

uð fyrir 35 manns, og á sjötta ára-

tugnum náði sjúklingafjöldi hámarki

í sögu spítalans. Þá voru þar yfir 300

manns á lóðinni.

Óttar segir að þetta hafi verið

gamaldags geðdeildir og eigið rými

sjúklinga af skornum skammti. ?Það

var lítið við að vera og fyrir vikið

mikið um átök, pústra og pirring.

Vegna þrengsla gat einn órólegur

sjúklingur haldið vöku fyrir mörgum

tugum sjúklinga. Þetta var mjög erf-

itt ástand.?

Við andlát Helga, 1958, tók Þórður

Möller við stöðu yfirlæknis á Kleppi

og árið 1961 var Tómas Helgason, 

Morgunblaðið/G. Rúnar

Söguritarinn ?Fólki sem þekkti hvorki haus né sporð hvert á öðru var hrúgað inn á stóra sali, átta til tólf voru á

hverri stofu og sjúklingarnir höfðu varla nokkuð eigið rými. Ekki einu sinni náttborð. Fólkið var allt klætt í spít-

alaföt og hafði lítið fyrir stafni.? Þannig lýsir Óttar Guðmundsson ástandinu á Kleppi á fyrstu árunum.

ASKJA er eini viðurkenndi umboðsaðili Mercedes-Benz á Íslandi.

*Hiti í framsætum, dökkar filmur í rúðum og aftengjanlegt dráttarbeisli.

KLEPPSSPÍTALI 100 ÁRA

L50776

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88