Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Skinfaxi

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Skinfaxi

						SKINFAXI                                   109
tungu, með þvi að leggja sig fram til að lesa og skrifa móður-
mál sitt."
Vensil Hammershaimb (1819—1909) hefir nefndur verið
faðir færeyskra bókmennta; því að svo mikið gaf hann út á
færeysku máli, á árunum frá 1845 og til 1855, af kvæðum,
sögum, orðtökum, málsháttum, gátum, siðum, leikum og
barnavísum, og svo 1891 hið mikla verk: „Færösk Anthologi",
að hann á fyllilega skilið þetta heiðursnafn. í öllu, sem Hamm-
ershaimb hefir skrifað, kemur í ljós hin heita ást hans á
móðurmálinu. Málið er honum hin þýðingarmesta gersimi.
Ef því verður bjargað við, þá er þjóðinni einnig borgið. En
um leið og það týnist, er saga Færeyingsins á enda. Hann
var vel að sér í islenzku og átti góða vini meðal Islendinga,
og ætlun hans var, að stofna einhverntíma færeyskt bók-
menntafélag, með Jóni Sigurðssyni og fleirumgóðummönnum;
en þvi miður varð ekki af því. í hvert sinn, sem íslendingar
láta hann heyra, að Færeyingar hafi ekki varðveitt móður-
málið nógu vel, reynir hann að verja sig. Hann skrifar því:
„Hugsum oss, hvernig íslenzkan væri komin nú á dögum,
ef hún hefði ekki verið rækt sem móðurmál í lærða skólan-
um þar í landi, ef embættismennirnir hefðu ekki notað hana
í ræðu og riti, ef þjóðin hefði verið neydd til, að syngja og
tala dönsku í kirkjunum og aldrei heyrt annað en dönsku frá
prédikunarstólnum. Er vorir islenzku frændur hugsa um
þetta, hljóta þeir að afsaka Færeyinga, þó að gamla málið
dýrlega hafi eitthvað aflagazt hjá þeim í slikum kringum-
stæðum. Því að mér virðist það fullkomið undrunarefni, að
færeyskan skuli ekki vera breyttari frá fornmálinu, en hún
er, eftir alt það, sem hún hefir átt við að stríða.
Meðan hann var í háskólanum, bar danska stjórnin fram
frumvarp að skólalögum fyrir Færeyjar. Frumvarp þetta
kom til meðferðar í Roskilde Stænderforsamling (ráðgefandi
fulltrúaþing), og var á þá lund, að eftir því áttu skólar í Fær-
eyjum að' vera fullkomlega danskir að öðru en þvi, að Færey-
ingar áttu að kosta þá. Vensil Hammershaimb sá gerla, að
slíkur skóli gat drepið mál vort, sögulegar minningar og yfir-
leitt alla færeyska menningu. Hann skrifaði því i „Köben-
hanvnsposten" 1844 grein á móti frumvarpi þessu og réð frá
að gera það að lögum, og því fremur, sem Færeyingar höfðu
ekki verið spurðir, hvað þeim sýndist um þetta mál. Hann
skrifar:
„Við að lesa hið konunglega frumvarp um alþýðsuskóla á
Færeyjum, hlaut það að særa mig, eins og sérhvern Færey-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132