Skinfaxi

						ÞROTTAÞJALF

kynþroskaskeiðinu hefst framleiðsla

kvenhormóna sem valda því að tíðir

hefjast hjá stelpum. Þjálfarinn þarf að

hafa kunnáttu til þess að geta leiðbeint,

útskýrt og rætt í einlægni um alla þessa

líffræðilegu þætti og vandamál sem

þeim geta fylgt. Utskýrið það tíma-

bundna forskot sem bráðþroska ungl-

ingar geta náð í íþróttum og þau

vandamál sem geta komið til vegna

þess, bæði fyrir þeim sem eru sein-

þroska og ekki síst fyrir þeim sem njóta

þessa forskots tímabundið vegna stærri

og sterkari vöðva, en ekki ástundunar

við æfingar eða meiri hæfileika.

Kraftþjálfun

Eins og áður sagði verður líkami

unglinganna á kynþroskaskeiðinu hæfari

til kraftátaka vegna stærri vöðva.

Áherslan á þesskonar æfingar eykst því

hlutfallslega frá því sem áður var. Farið

þó varlega í kraftþjálfunina og hafið sem

reglu að unglingarnir vinni sem mest

með eigin líkama, framkvæmi æfingarnar

með réttri tækni og að æfingar sem valda

miklu álagi á hrygginn, s.s. lyftur upp

fyrir höfuð, mæti afgangi meðan

unglingarnir eru að vaxa. Hafið æfmg-

arnar einfaldar í framkvæmd, leggið fyrst

áherslu á kraftþolið, og að endur-

tekningarnar séu margar og mótstaðan

lítil. Síðar ætti að auka vægi snerpukrafts

og þá er lögð áhersla á hraða hreyfinga í

æfingunum, endurtekningunum fækkað

og mótstaðan áfram Iítil. Áhersla á

þjálfun hámarkskrafts ætti að hefjast eftir

að lengdarvexti lýkur.

Þolþjálfun

Vegna stærri öndunarfæra eykst

þolhæfni unglinganna á kynþroska-

skeiðinu og er mjög mikilvægt að þjálfa

þolþáttinn á meðan á þessu þroskaferli

stendur. Oft eiga unglingar, sérstaklega

stúlkur, erfitt með þolæfingar vegna

skyndilegrar þyngdaraukningar á þess-

um aldri. Reynið að útskýra mikilvægi

þolæfinganna, þó erfiðar séu, og að

verið sé að leggja grunninn að góðu þoli

það sem eftir er ævinnar. Áhersla á

loftháðar æfingar ætti að vera í fyrir-

rúmi. Loftháðar æfingar eru t.d. hlaup

og hlaupaleikir af ýmsu tagi sem standa

yfir í langan tíma, frá 5-10 mín. upp í

20-30 mín. Hraðinn í hlaupunum ætti að

vera þannig að ekki myndist mjólkur-

sýra í vöðvum viðkomandi. Áhersla á

loftfirrta þjálfun ætti alls ekki að vera

mikil, þó svo að í lagi sé að kynna hana

lítillega á þessum árum.

Liðleikaþjálfun

Áhersla á liðleikaþjálfun ætti að vera

mikil meðan vöðvarnir eru í örum vexti

og fyrstu verulegu kraftþjálfunaræfing-

arnar eru lagðar fyrir. Liðkandi upp-

hitunaræfingar í upphafi hvers æfing-

atíma og teygjuæfingar til þess að auka

Iiðleika í lok hverrar æfingar ætti að

vera ófrávíkjanleg regla. Leggið áherslu

á liðleikaæfingarnar þegar vöðvarnir eru

heitir og að rétt sé farið að við teygju-

æfingar og beitingu líkamans. Sé lið-

leikaþjálfuninni sinnt vel á vaxtar-

skeiðinu eru minni líkur á meiðslum,

viðkomandi þolir meira álag í þjálfun og

á auðveldara með að framkvæma tækni-

lega flóknar hreyfingar og æfingar og

meiri Iíkur eru til þess að viðkomandi

eigi auðvelt með að viðhalda nægilegum

liðleika undir miklu æfingaálagi á

fullorðinsárum.

Tækniþjálfun

Hlutfall tækniþjálfunar af heildar-

þjálfuninni minnkar við aukna áherslu á

kraft og þolaukandi æfingar. Tækni-

þjálfunin ætti að miðast við að viðhalda

áður lærðri tækni. Ört stækkandi vöðvar

þurfa að laga sig að flóknum hreyf-

ingum. Gefið ykkur góðan tíma við

tækniæfingarnar og gefist ekki upp þótt

á móti blási um tíma. Reynið ætíð að

tengja kraft- og tækniæfingar saman

þannig að léttar tækniæfingar komi inn

á milli kraftæfinga, t.d. meðan á hvfld

stendur.

Sérhæfing hefst -

fjölþætt þjálfun áfram

Þegar hér er komið á þroskaskeiðinu

er mjög líklegt að í ljós komi hvar hæfi-

leikar einstaklinganna liggja til árangurs

í ípróttum. Það er þjálfarans að hjálpa

unglingunum við að meta stöðu sína og

ákveða hvert skal stefna. Unglingarnir

ættu að einbeita sér meira að ákveðinni

íþróttagrein eða greinaflokki en halda

áfram að æfa margar greinar á meðan til

þess að tryggja fjölbreytta þjálfun sem

er bráðnauðsynleg á þessum árum eins

og áður. Þjálfarinn þarf að hjálpa ungl-

ingunum við að meta hæfileika sína til

hámarksárangurs í íþróttum og í hvaða

greinum viðkomandi er líklegastur til

þess að ná árangri í. Það verður síðan

einstaklingsins sjálfs að velja endanlega

grein. Það ræðst oft af félagsskapnum,

starfi í viðkomandi íþróttadeild og gæð-

um þjálfunarinnar fremur en hæfileikum

til þess að ná langt í viðkomandi íþrótta-

grein.

Enn og aftur, þjálfarar og leiðbein-

endur, takið tillit til einstakra þarfa og

verið til staðar fyrir unglingana, bæði í

gleði og sorg.

Skinfaxi