Skinfaxi

						V I Ð T A L

Það er ekki heldur nauðsynlegt að

byggja áhorfendastæði alls staðar þar sem

salir eru byggðir. Það er nóg að byggja

æfmgasali og samnýta svo þá sali sem

hafa áhorfendastæði þegar þörf er á."

Segðu mér frá störfum þínum sem í-

þróttafulltrúi?

„Árið 1936 gengu í gildi lög um

fræðslu barna og þá var Hermann Jónas-

son forsætis- og fræðslumálaráðherra.

í þessum lögum komu fram ákvæði

um sund- og leikfimisskyldu í öllum

skólum og byggja skyldi sundlaugar og

íþróttasali víða á landinu. íþróttamann-

virki, vellir og sundlaugar höfðu verið

byggð af vanefnum og ungmennafélög-

in ráku þau og það var þeim mikil byrði.

í fyrri heimsstyrjöldinni voru íþróttir

ekkert iðkaðar í kaupstöðunum, þær

lágu algjörlega niðri, en í sveitunum

héldu ungmennafélögin áfram að iðka í-

þróttir og héldu sín héraðsmót. Þegar ég

byrjaði að starfa voru til menn sem

sögðu, Þorsteinn, þú átt að segja við rík-

isstjórnina að það eigi ekki að vera að

hugsa um íþróttir, við byggjum fþrótta-

mannvirki þegar stríðinu er lokið. Ég

var ósammála þessu, það voru til pen-

ingar og hvers vegna ekki að nota þá í

þennan þátt þjóðlífsins. Árið 1947 byrj-

aði körfuboltinn og þá sögðu menn lfka,

ekki fleiri íþróttagreinar, það þýðir fleiri

sali, þannig að viss þröngsýni var ríkj-

andi á þessum árum. En unga fólkið

vildi hafa fþróttir og þar komu bæjar-

stjórnir og hreppsnefndir til skjalanna,

en í þeim voru menn sem höfðu alist

upp í ungmenna- eða íþróttafélögum og

voru þess vegna félagslega sinnaðir og

íþróttalega hugsandi. Nú eru menn í

þessum stöðum sem vilja miklu fremur

byggja upp allt annað en fþróttir."

Hvernig gekk að koma

sundskyldunni á?

„Ég var að vissu leyti kvíðinn, sund-

ið var orðin skylda og ég átti að fram-

fylgja lögunum. En fólkið vildi láta

börnin sín læra að synda og sendi þau

meira að segja langar leiðir til þess.

Alþýða manna var áhugasöm um

sund, þetta var alþýðumenntun og til-

heyrði bændamenningunni. Frá því í

byrjun 18. aldar hefur sund verið iðkað

og kennt á íslandi þannig að það var

ekki svo erfitt að koma sundskyldunni á.

Ég hef fundið heimildir um 200 sund-

laugar sem ungmennafélögin byggðu úr

torfi, við ár, í lautum og í vogum. Sund-

stæðin voru t.d. búin þannig til að við

laut í túni var settur hleðslugarður og

svo var læk veitt niður í þessa laut. Og í

sumum þessara sundstæða var kennt,

t.d. í Suðursveit.

En það var einn maður sem mótmælti

því að um landið gengi maður sem fyrir

skipaði að börnin lærðu sund, þetta væri

ekkert annað en framgangsmáti frá nas-

istum. En þessi mótmæli höfðu engin á-

hrif. Ég álít að um 15% þjóðarinnar hafi

verið synd þegar ég byrjaði.

Hvatamaður getrauna

og lottós

Á þessum tíma voru um 100 sam-

komuhús til í landinu, mörg ákaflega

hrörleg. Þessvegna ákvað íþróttanefnd-

in, sem ég átti sæti í, að leita til allra

flokka um stuðning við þá hugmynd að

bæta aðstöðu fólksins til félagslífs og í-

þróttaiðkana. Þessu var vel tekið, en síð-

an voru það Framsóknarflokkur og

Sjálfstæðisflokkur sem sameinuðust um

félagsheimilalögin sem enn eru í gildi. I

þeim var ákveðið að setja á fót sérstakan

íþróttasjóð sem Alþingi átti að leggja fé

í. En ekki kom fram hvað mikið átti að

renna í sjóðinn á hverjum tíma.

í Svíþjóð var það þannig að fjár til í-

þrótta og íþróttamannvirkja var aflað

með svokölluðum getraunum. Hermann

Jónasson hafði kynnt sér það mál og

okkur var gefið leyfi til þess að setja á

fót getraunir sem tilraun."

Þorsteinn á mikinn þátt í því að get-

raunir og lottó hófu göngu sína. Árið

1951 kynnti hann á sérstökum kynning-

arfundi hvernig ætti að útfylla getrauna-

seðil. Þátttakan varð ekki nægilega mik-

il svo að getraunirnar störfuðu einungis

í þrjú ár, en byrjuðu síðan aftur árið

1967.

„Árið 1972 voru lögin endurskoðuð

og þá var búið að koma upp talnaget-

raunum í Finnlandi, Svíþjóð og Þýska-

landi. Ég setti þetta inn í, en margir voru

á móti því og sögðu: Ef þetta verður að

lögum þá drepurðu getraunirnar. Þetta

var samt sem áður samþykkt af Alþingi

og þar með varð sá möguleiki að veru-

leika að lottóið gæti hafið göngu sína."

Landsmótin

Starfsemi ungmennafélaganna er

mjög fjölbreytt og það eru vissir þættir

sem bera hana uppi. Fyrst og fremst eig-

um við að nota allt frá ungmennafélög-

unum sjálfum. Þau hafa leikstarfsemi,

söngur er iðkaður þar og fleira. En mér

finnst ekki lögð nægjanlega mikil rækt

við guðsorðið á Landsmótunum. Á

Laugarvatni 1965 og á Laugum 1961 var

hugsað um að hafa helgiblæ á samkom-

unni, en ekki að presturinn stæði nánast

afskiptalaus, án kirkjukórs, og fólkið

væri svo að rangla í kring um hann án

þess að hlusta eins og gerst hefur.

Keppnin milli héraðssambanda er

auðvitað mikil, en það er ákaflega mis-

munandi hvaða íþróttir þau iðka. Það

þarf að takmarka keppnisgreinarnar við

'ERÐLAUNAPENINGAR

stærð 42 mm.

Verð 250 kr. stk.

meö álettun

Einnig mikið úrval af bikurum

og öörum verðlaunagripum.

Pantið tímanlega.

GULLSMIÐIR

Sigtryggur & Pétur.

Brekkugötu 5 - Akureyri.

S. 96-23524 Fax 96-11325

Skinfaxi

33