Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Sjómannablašiš Vķkingur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Sjómannablašiš Vķkingur

						hafa yfirgefið Grænland um miðjan október sl., sagði
mikinn afla við Grænland, er hún fór, eflaust svo að
skilja, að það væri á grunnmiðunum. Botnvörpungur
frá Tryggva Ófeigssyni var að trolla á litlu dýpi á
Fyllagrunni síðast í október í fyrra, og þá var þar
sæmilegur afli.
Djúpmiðin eru höll grunnanna, en þau eru venju-
lega fremur flatir hávaðar eða eyjar neðansjávar,
breiðar spildur milli grunnanna, álar milli þeirra og
lands, eða álar er ganga frá djúpmiðunum inn í hið
eiginlega landgrunn, og þá venjulega áfram inn í
fjarðarbotn.
Er allur sá aragrúi þorsks og lúðu, sem leikur sér
á grunnmiðum Grænlands að sumrinu, er kominn nið-
ur á þetta takmarkaða svæði djúpmiðanna, mætti vel
segja mér, að þarna væri þröng á þingi, og að mesta
uppgripaveiðin við Grænland væri þá og þar, þ. e. að
vetrinum og á djúpmiðunum grænlensku. Þetta hefur
aldrei verið reynt af nokkru skipi, svo ég viti, nema
þannig, að er fiskiskipin koma til Grænlands í maí á
vorin, rekast þau í mikinn fisk á 130—150 faðma dýpi,
þá eflaust nýhrygndan og magran eftir hrygninguna,
og. má ske, einnig vegna fæðuskorts, vegna þess að
of margir hafi verið um ætið undanfarið. En langt
fram eftir vetri eða fram undir vor hlýtur þorskur-
inn að halda mestu af fitu sinni frá haustinu, en þá
er hann kominn í mjög góð hold.
Lífsskilyrðin fyrir fisk við Vestur-Grænland eru
ekki alls staðar jafn góð. Út af Eystribyggð munu þau
vera lökust; þar nær þorskurinn álíka skjótum þroska,
og verður álíka fljótt kynþroska og út af Austfjörð-
um við Island. En á breiddarstigum fslands við Vestuv-
Grænland nær þorskurinn álíka skjótum þroska og
verður álíka fl.fótt kynþroska og út af Vestfjörðum
viö lsland. En hvergi við Grænland verður þorskur
jafn bráðþroska og við suðvesturströnd íslands. Það
virðist álitandi í þessu sambandi, að kuldinn í Pól-
straumssjónum í fjörðum Grænlands ætti að veita
seyðunum þar Iakari vaxtarskilyrði en volgur Gólf-
straumssjór í fjörðum íslands.
Hrygningin 1 fræðibókum er kennt, að þorskurinn
hrigni inni í fjörðum uppi í landssteinum á Grænlandi,
og að veiðimöguleikarnir við Grænland séu því meiri,
sem nær dragi landi. Þetta er að því leyti rétt, að
þorskur hrygnir þarna. Hrygningin byrjar í apríl í
fjörðum með volgum botnsjó frá Gólfstraumnum, en
í maí í þeim fiörðum, þar sem Pólstraumssjórinn nær
ofan í botn. Á sama tíma streyma stórar torfur af
loðnu að landinu til að hrygna á sö'mu slóðum og
þorskurinn, og hrygnir loðnan og liggur oft í þéttum
kösum alveg uppi við fjörur. Gæðir þorskurinn sér þá
óspart á loðnunni. íslendingum er mikil nauðsyn á að
fá aðstöðu til að geta tekið þessa loðnu og fryst hana
til beitu, því hún er tálbeita, en önglar íslendinga
verða í girnileika að keppa við lifandi loðnu og sand-
sílið.
En að mínu áliti fer meginhrygning þorsksins ekki
þarna fram, heldur i volga botnsjónum úti á fjörðum
grunnanna og í brúnum djúpálanna, á meira dýpi er
vitað er, að þorskur hrygni hér við land. Ég hef áður
í Víkingnum fært fram rök fyrir þessu, og skal ekki
endurtaka þau, en aðeins benda á þetta sem staðreynd:
Sá nýhrygndi fiskur, sem skipin veiða á 130—150
faðma dýpi við komu sína til Grænlands i maí, hefur
ekki hrygnt inni við land og svo flúið þangað út undan
loðnutorfunum í fjörðunum!
Um g'óngur fisksins. Er skipin koma til Grænlands,
hitta þau fiskinn á 130—150 faðma dýpi. Hefur hann
sennilega staðið á þessu dýpi síðasta hluta vetrarins.
Er sjávarhitinn við botn vex á grunnunum, færir fisk-
urinn sig lengra upp í brúnir grunnanna. Er sjávar-
hitinn við botn er kominn upp í ea. + 2,30°—2,50° C.,
gengur þorskurinn upp á grunnin. En hitinn þarf að
verða + 3° C. við botn til þess, að lúðan gangi upp
á grunnin. Prá 15. júlí til 15. ágúst eða lengUr, er
fiskurinn laus við botn og eltir síli upp í sjó. Fyrir
stríð stóðu Færeyingar á því, að þá gengi fiskurinn
að landinu inn í sund og firði, og kærðu til Dana-
stjórnar, að þeim væri fyrirmunað að elta hann þang-
að og fá afla í skipin. Þá fengu Færeyingar leyfi til
þess að veiða með öngli og steini inn að fjárðaropun-
um á stórum svæðum við Grænland, en ekki fengu þeir
leyfi til að fara inn í firðina.
Hvað mikið kveður 'að þessari göngu fisksins inn að
landinu, skal látið ósagt. Víst er þar á móti, að fiskur-
inn gengur í stórum torfum norður með landinu og
eltir síli. Ef íslenzkir sjómenn hafa ekki orðið þessa
varir við Grænland, þá hafa þeir komið of seint til
þess, að vera vitni að því. — Grunnin, þar sem sjór-
inn nær fyrst nægilegum hita við botn, mun vera
Litla-Lúðugrunn og Heldersgrunn út af Straumfirði,
og þá fyllist þarna af fiski. En fyrst allöngu eftir
það hitnar sjórinn svo mikið yfir Stóra-Lúðugrunni
þar fyrir norðan, að þar verði lífvænlegt fyrir fisk,
og streymir fiskur þá þangað norður, en Stóra-Lúðu-
grunn er mikið svæði. Og ef satt er, að þorskur hafi
á undanförnum árum gengið allt norður til Króks-
fj^rðar, getur aðeins verið að ræða um göngu á yfir-
borði sjávarins —¦ en auðvitað kemur ekki til mála, að
fiskiskip fari nándar nærri svo langt norður, nema
til hákarlaveiða.
Fall úr hlaði er fararheill. Sumarið 986 létu 25 land-
námsskip frá íslandi í haf til Grænlands. Þau lentu
í hafgerðingum, en hafgerðingar eru það, sem á Morg-
unblaðsmáli er kallað „flóðbylgja" og stafa af jarð-
röskun neðansjávar. Sum landnámsskipin týndust, en
sum sneru aftur, en 14 komust út. Þessi 14 skip helguðu
þjóð vorri þann eignar- og yfirráðarétt yfir Græn-
landi, sem hún.á enn. Þetta var upphafið að fundi
Vesturheims og landkönnunar þar og mikilla landnáma
íslendinga á Grænlandi og í vesturlöndunum.
Síðastliðið sumar lögðu þiir fiskileiðangrar frá ís-
lendi af stað til Vestur-Grænlands. Þetta var eflaust
mesta skipaganga af íslandi til Grænlands, er sögur
fara af síðan 986. Ekki lentu skip þessi í hafgerðing-
um, og öll komu þau heilu og höldnu með afla frá
Grænlandi til ákvörðunarstaðar, íslands og Vestur-
heims, en þangað vestur fór Björgvin Bjarnason með
sín skip, að kanna fornar slóðir feðra vorra þar.
Veruleg mistök munu hafa orðið á þessari Græn-
landsútgerð, en fall úr hlaði er fararheill. Sameigin-.
legt fyrir öll skipin var það, að þau komu mikið til of
seint til Grænlands. Og svo er heldur ekki að sjá, sem
þau hafi fylgt fiskigöngunni norður með landinu. Strax
VIKlN G U R
175
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176
Blašsķša 177
Blašsķša 177
Blašsķša 178
Blašsķša 178
Blašsķša 179
Blašsķša 179
Blašsķša 180
Blašsķša 180
Blašsķša 181
Blašsķša 181
Blašsķša 182
Blašsķša 182
Blašsķša 183
Blašsķša 183
Blašsķša 184
Blašsķša 184
Blašsķša 185
Blašsķša 185
Blašsķša 186
Blašsķša 186
Blašsķša 187
Blašsķša 187
Blašsķša 188
Blašsķša 188
Blašsķša 189
Blašsķša 189
Blašsķša 190
Blašsķša 190
Blašsķša 191
Blašsķša 191
Blašsķša 192
Blašsķša 192
Blašsķša 193
Blašsķša 193
Blašsķša 194
Blašsķša 194
Blašsķša 195
Blašsķša 195
Blašsķša 196
Blašsķša 196
Blašsķša 197
Blašsķša 197
Blašsķša 198
Blašsķša 198
Blašsķša 199
Blašsķša 199
Blašsķša 200
Blašsķša 200