^^Pf^^Q^^^^-^^ r'^J^^^Pr^^f-^ IIópu sauSnauta. Þau flýja mannlnn, en verjast árasum úlfanna, cf á þarf alB halda meS dæmaf áu liugrckki. Hreindýr og sauðnaut éta ekki s'&mu gróðurtegundir. 1 marz fer matarræði hrein- dýrsins að breytast. Á veturna nærist það næstum eingöngu á skófum og mosa. Það sækir helzt í hreindýramosa (Cladonia. augeferind), en hann þekur víð- áttumiklar heiðar norðurskauts- landanna. Hreindýramosinn hef- ur mjög mikið næringargildi, sem mosaæta á hreindýrið eng- an sinn líka meðal dýranna, þessvegna getur það fært sér í nyt gróður mikilla landflæma, gróður sem ekkert annað dýr vill éta. 1 marz verður snjórinn á mosaheiðunum oft að hörðu klakalagi, sem hreindýrinu veit- izt erfitt að brjóta. Þá þykir því auðveldara að bíta fölnað gras á snjólausum svæðum. Seinna, á vorin og sumrin, vill það held- ur nýjar plöntur og gras. Að því er virðist, étur dýrið mosa á vetrum, vegna þess að þá nær það ekki í annað, sem því þykir betra. Menn hafa löngum furðað sig á,. að hreindýr og sauðnaut, sení eru þurftarfrekar grasætur, skuli komast af hlið við hlið á hrjóstrum norðurskautsland. og margir „sérfræðingar" hafa lýst þeirri skoðun sinni, að hörð samkeppni hljóti að vera á milli um hinar knöppu fæðulindir. Þessi skoðun er alröng. Sauð- nautið étur það, sem hreindýrið 146 skilur eftir. Aðalfæða sauðnauts- ins eru víðisangar, sem það finnur, þar sem snjóinn hefur skafið af, en ef með þarf, getur það krafsað niður í gegnum margra feta þykkan snjó, með hinum sterku klaufum sínum, það étur líka eitthvað af grasi, en aldrei mosa. Norðurferðir far-hreinanna á vorin. 1 apríl hefjast norðurferða- dýranna, sum eru lítið áberandi, á öðrum ber meira. Vorferðir hreindýrsins er hrífandi fjölda- hreifing, hið mikla ferðalag frá útjöðrum skóganna. (subarctic zone, Hudsonian zoné), til norð- lægari landa. Geysilegur fjöldi hreindýra safnast sáman og tek- ur þátt í vorferðunum. Þó hrein- dýrin séu algeng í gamla og nýja heiminum, hefur þeim samt fækkað mikið á vorum dögum. Jafn geysilegt saman- safn hreindýra á ferðalagi á sér ekki stað framar. En fyrrum nálguðust fjöldaferðir hreindýr- anna, sams konar ferðir vísund- anna að mikilfengleik. Fjöldi dýranna var meiri en tölu yrði á komið og hafði djúp áhrif á þá, sem til sáu. Fjöldi hrein- dýranna nam hundruðum þús- unda. Fylkingin var stundum 50 mílur á breidd, og var hún dög- um saman að fara framhjá á- kveðnum stöðum. Dýrin voru þétt saman, og líktust horn þeirra skógi á hreifingu. Sjón- arvottar segja, að fyrir fimm- tíu árum muni tala hreindýr- anna í N.-Ameríku hafa verið um 25 milljónir, og jafnvel enn fleiri í Síberíu. Á þessu er nú orðin breyting. f jöldi kanadískra hreindýra hefur nýlega verið á- ætlaður með athugunum úr lofti, og er hann ekki talinn yfir einn þriðja úr milljón dýra. Enda þótt stórar hjarðir séu enn til, einkum á austanv. Freðmýrun- um (Barreu Grounds), eru þær hverfandi litlar í samanburði við hjarðir fyrri tíma. Hreindýr freðmýranna í Kan- ada hefst við á veturna á suð- urjaðri trjálausra túndra og á útjaðarsbletti skóganna,, þar sem trén eru dreifð og smávaxin. Þar mætir mýrahreinninn frænda sínum, skógarhreininum (Rangifer .caribou),. hann er stærri og dekkri en mýrahreinn- inn og horn hans eru minni, en gildari. Vetrarfæða beggja hreinanna er sams konar, og samkeppni um fæðuna þeirra á milli hlýtur því að eiga sér stað. Mýrahreinninn leggur því af á veturna og er mjög horaður, þegar vorið nálgast. Hann yfir- gefur þó suðrið og kemur í sum- arhagana áður en kálfarnir fæð- ast í maí og júní. Þegar hreindýrin yfirgefa vetrarhagana, eru tarfarnir bún- ir að fá ný horn, sem náð hafa talsverðri stærð. Ferðirnar hef j- ast í apríl, en ekki farnar eftir nákvæmri áætiun. Leiðirnar, sem valdar eru, og tíminn eru tals- verðum breytingum háð, fer það eftir veðráttu, snjóalögum o.fl. Tarfar og kýr eru venjulega ekki alveg samferða. Kýrnar með hina óþroskuðu kálfa í eft- irdragi, leggja af stað fyrst. Tarfarnir koma seinna, en blandaðar hjarðir eru ekki ó- venjulegar. Sums staðar eru kýrnar og kálfarnir fardýr, en tarfarnir yfirgefa aldrei sumar- hagana. Þetta virðist eiga sér stað á nokkrum eyjum hins vest- lægari eyjaklasa í Kanada. VtKINGtrB
Beinir tenglar