Hjarðirnar, sem yfirgefa þessar eyjar og halda þangað aftur í aPríl, fara yfir sundin á ís. Hjarðirnar fara á hverju vori yfir Dolphinsund, Unionsund og Deasesund, þar sem þau eru þrengst á milli meginlandsins °g Viktoríueyjar. Hreindýrin á Nyju Síberísku eyjunum fara sérstaklega langa leið á ís. í aPríl, þegar ísinn við strendur ^íberíu er sterkur og samfelld- Ur> yfirgefa hreindýrin megin- Jandið og fara 125 mílna langa leið um ísilagt hafið til nyrztu eyjanna í eyjaklasanum. Síðustu dýrin koma þangað um miðjan maí. Staðdýr, Hreindýr Nýju Síberísku eyj- amia eru fardýr, en hreindýrin a nyrztu eyjunum í kanadíska eyjaklasanum, svo sem Parry- eyjuni, Sverdrupeyjum og Ellis- mereeyju eru staðdýr. Þau hljóta ?° vera það„ leiðin til skóglend- ^iös er allt of löng og flókin. essi hreindýr eru sérstaklega y^ til þess að standast hörku tteirtiskautsvetrarins. Þau eru mmni en mýrahreinninn, og ^sestum mjallhvít. Þessi litlu, Josu dýr eru greinilegasti sér- °kur hreindýranna, eru venju- e£a talin sérstök tegund og allast Peary-hreindýr (Rcmgi- slT'xeary)'• Raunverulega ber að oða Pearyhreindýrin sem °V£eðisbundinn fulltrúa hins al- «enga hreindýrastofns. Öll hin j^gvíslegu afbrigði hreindýra, jj r með talin mýra- og skóga- remarnir, tilheyra sömu teg- ¦o. ' en afbrigðin hafa þróazt glð mismunandi lífsskilyrði. um þeirra hafa verið einangr- írá hinum síðan á ísöld og ö- langa einangrun skýrirhinn r-efandi mismun, sem er á kyn- pattunu,m. Pearyhreindýrin eru ekki hin nu hreindýr, sem ekki flytja jjg . Ur stað eftir árstíðum. remdýrin á Spitsbergen og á staðnlandi hafast við á sama min -ailt ariö' aÖ undanteknum nni háttar staðarlegum til- VIKINGUR Iliinö mýrahreina yfirgefur vetrarstöðvar sinar og leggur upp í hina miklu norSurgöngu. færslum. Hvorugt þessara hrein- dýra gætu yfirgefið heimaland , sitt, þau hafa lagað sig eftir hinni hörðu vetrarveðráttu þar.. Einnig á meginlandinu, t.d. á freðmýrunum í Kanada, eru hreindýr á víð og dreif, næstum um allt, sem ekki fara þaðan á veturna. í héruðunum vestur af Hudsonflóa, er talsvert af hrein- dýrum allan veturinn. Þess vegna geta kynflokkar Eskimóa og Indíána, sem byggja afkomu sína á hreindýraveiðum, hafzt þar við inni í landi, t.d. Caribou Eskimóarnir og Athabascan Indíánarnir. Fækkun hreindýr- anna á síðari árum hefur stund- um valdið fseSuskorti hjá þess- um ættflokkum. Meiri fækkun hreindýranna mun hafa alvar- legar afleiðingar í för með sér hjá þessu fólki, róttækar að- gerðir verða þá nauðsynlegar, ef innbornir menn eiga að byggja áfram afskekkta lands- hluta í heimskautalöndum Kan- ada. Hreindýraflugan. Á sumrin, borar lirfa hinnar eiginlegu hreindýraflugu (Oede- megena tarandi) sig inn í gegn- um húð hreindýrsins og berst um skrokk þess þangað til á haustin eða snemma vetrar, þá setzt hún undir húð þess, einkum á baki og mölum. Þar vex og þroskast lirfan allan veturinn og vorið, hver lirfa heldur til í stóru blóðfullu hýði, sem mynd- að er úr vefjum hreindýrsins. Sníkjudýrið étur gat á húð dýrsins, til þess að ná í loft. Þegar lirfan kveður gestgjafa sinn, fer hún út um loftgatið á húð dýrsins og verður að púpu í jarðveginum. Þetta gerist í júní, þá hrista hreindýrin sig oft ofsalega og fleygja hinum óvelkomnu gestum á dyr, stund- um miklum fjölda. Venjulega eru flestir kálfar og fullorðin hreindýr haldin þessum óþrifum. Oftast eru tvö eða þrjú hundruð lirfur á hverju hreindýri, stund- um mörg hundruð, jafnvel allt að þúsundi. Til allrar hamingju er flugan ekki í sumum löndum, t.d. Spitsbergen, Grænlandi og Ellesmerlandi. Lirfurnar valda hreindýrunum ótrúlegum þján- ingum. Fer um þau hrollur, þeg- ar flugan sezt á þau, en þau koma engum vörnum við. Eftir- tektarvert er, að flugan ónáðar ekki hina litlu kálfa,. sem fædd- ust í maí og júní, verkanir lirf- unnar eru svo hættulegar, að þær dræpu kálfana og þá færi lirfan sömu leiðina. Náttúruval- ið kemur hinum litlu kálfum til hjálpar og ver þá fyrir innrás snýkjudýrsins. Þegar veiðimað- ur flær hreindýr, áður en lirfan er f arin, f innur hann þær hundr. saman, fastar við húðina innan- verða. Meðan þær eru enn volg- ar má éta þær, sprengja hýðið með tönnum og tungu, skyrpa 147
Beinir tenglar