Togarar [mría rekstrarg eins og öiniur fiyrirtæki Grein sú sem hér fer á eftir, er blaðaviðtal úr Tímanum 19. ^aí s. 1. við Markús Guðmunds- son skipstjóra á bv. Marz, sem við teljum æskilegt að sem flest- Um gefist kostur á að kynna sér °g hugleiSa, og höfum því feng- ið leyfi til'að endurprenta hana hér. I húsinu númer 17 við Laug- arásveg er húsbóndinn vinnu- laus„ 0g hefur verið það í hálf- a*i annan mánuð, og sem verra er: það er útlit fyrir, að hann verði það næstu mánuði, nema er eitthvað mjög óvænt skeður, Pví aS hann er togarskipstjóri, en togurunum hefur verið lagt Vggna verkfalls og slæmrar af- komu. Við ræðum við Markús ^uðmundsson,. hinn kunna skip- stJ°ra, ujn viðhorf hans til andamála togaraútgerðarinnar 1 dag. Tveir af tuttugu ; -Það er víðsýnt úr gluggunum -Laugarásnum, við blasir feg- rsta útsýni yfir flóann og bæ- ön. Þegar við voru setztir byrj- um við að tala um sjóinn og nvað allt hefur breytzt. lqr~ Eg byrjaði á togurum ''' Pá sem háseti á síldveið- "m. Ég hafði þó farið á hverju vorj a sJó, til að ná af mér vetr- ^sleninu eftir skólann. Faðir tóV*1 -Var 'togaraskipstjóri og k niig fyrst meg sér þegar ég u.^. linim ára gamall, svo að ist v,er ni* sner»nia, sem ég þyk- hafa byrjað. þegar ég kemst 0 ^"Paldurinn, segir Markús í brosir. f alvöru byrjaði ^? 1945 sem háseti á togara. En tiiai^nefur mikið vatn runnið 111 sjavar. heln" held, segir Markús og nm 1K'*afram' — «* gott dæmi veriðv' hversu íótunum hefur ° Kippt undan þessum út- VÍ*INGUR vegi,, sé. að þegar ég útskrifað- ist úr Stýrimannaskólanum, þá vorum við 25, sem lukum fiski- mannaprófi. Núna er ég einn eftir af þeim hópi á togurum, þrír voru til skamms tíma skip- stjórar, en hafa nú horfið að öðrum störfum. Allir eru að missa trúna á togarana. Launamál togaramamma,. Þegar ég var að byrja, þá borgaði togarautgerðin mikið kaup. Þá var haft við orð: Hann getur það, af því að hann er togaraskipstjóri. Núna hefur toppmaSur á togara mirma en háseti á meSalfiskibát. Þetta nær vitanlega ekki nokkurri átt. Ég er ekki að segja, að fiski- bátahásetinn eigi ekki að hafa það gott, eða sé ekki vel að sín- um hlut kominn, en þetta eru tekjur af meðalbát. Þeir, sem eru á toppfiskibátum hafa vit- anlega miklu hærra. Núna þarf enginn að öfunda togaraskip- stjórana. Nú er það vissulega athug- andi í þessu sambandi, að svo er um hnútana búið, að útgerð- armenn geta ekkert borgað. Þeir reka með tapi ár eftir ár og útlitið er óvenjuþungt fram- undan í ár. Það er sannarlega ekki bjart framundan. Ástand- ið er í stuttu máli þannig, að bókstaflega allir græða á tilvist togaranna nema þeir, sem sigla á þeim eða gera þá út. Smiðj- urnar, sem géra við þá og halda þeim við, komast af, þeir sem kaupa af þeim fiskinn græða, þeir sem selja þeim rekstrar- vörur græða. þeir sem tryggja þá græða og þannig hafa allir sitt nema skipshöfnin og út- gerðin. Fiskverð og togara/mir Ein aðalástæðan fyrir rekstr- arvandræðum togaraflotans er Markús Guðmundsson. lágt fiskverð. Svo lágt, að mann undrar. Það kann að vera, að ekki sé hægt að borga hærra verð fyrir afla hér heima. — Hvernig stendur á því, að það þykir hrun á erlendum markaði ef ekki fæst nema tvöfalt verð fyrir hann þar? Þessar og fleiri spurningar leita á hugann, seg- ir Markús. — Telur þú, að skipin eigi þá einvörðungu að selja erlend- is? — Nei! Það eiga þau ekki að gera. Það sem er athugavert við þetta, er fyrst og fremst það, að útgerðarmenn togara eru þeir einu, sem þurfa að reka með tapi. Ef framleiðslan borg- ar sig ekki, þá á að hætta henni eða skapa henni viðunandi grundvöll. Ef við segjum þetta með svolítið öðrum orðum, þá þarf að greiða uppbætur á fisk verðið og fá fé með almennum sköttum til að greiða þær. Það er verið að fjargviðrast út í styrkjapólitík,, en það verður þá að finna úrræði til þess að koma í staðinn. Líka myndi það laga mikið ef öll gjöld yrðu felld niður, sem togararnir þurfa að greiða, eða þau a. m. k. yrðu lækkuð verulega. Svo og vext- irnir, sem eru ægileg byrði, eins og ástandið er. 151
Beinir tenglar