kringd af meðlimum flokksins, vegna áhuga þeirra á unganUm. Tilraunir sýna, að einangraður ungi, sem alinn er upp á til- raunastofu, þroskast ekki eðli- lega í félagshyggju, Fyrir utan hina fyrstu tilhneigingu að halda sér í. Verður félagsleg hegðun að lærast. Þegar barnið stækkar, lærir það að sitja á baki móður sinn- sinnar, hann verður að halda sér en seinna fer það að sitja upp- rétt. Það lærir að éta algenga fæðu og yfirgefur móður sína í lengri og lengri tíma, til þess að leika sér ,með börnum ann- arra babúna. Loks fer það að leika sér með öðru ungviði marga tíma á dag, tími þess skiptist á milli móðurinnar og leikhópanna. 1 leikhópunum til- einkar það sér leikni og félags- lega hegðun fullorðinsáranna. — Líkt er eftir tilburðum fullorð- inna, en flestir leikir eru sam- bland af eltingaleik, rófutogi og áflogum í gamni. Ef unglingur meiðist og rekur upp skræk, koma fullorðnir hlaupandi og stöðva leikinn. Nærvera fulltíða karl-babúna kemur í veg fyrir meiðsli unglinganna. í öryggi leikhópsins tengist barnið mörg- um félagslegum böndum. Hreingerningin er merkileg athöfn,, sem stuðlar að tengingu félagslegra banda. Móðirin byrj- ar að þrífa barn sitt daginn sem það fæðist. Allir eldri bab- únar taka þátt í hreingerningu. En hinar fulltíða apynjur eru at- hafnasamastar. Þær þrífa börn- in, unglinga, fulltíða karla og aðrar apynjur. Babúnarnir fara hver til annars og gefa sig fram til hreinsunar. Dýrið, sem þríf- ur, tínir úr hárinu, greiðir úr því með höndunum, hreinsar burt óþverra og sníkjudýr venj- ulega með narti. Hreingerning- in er oftast gagnkvæm. Dýrin skiptast á um að þrífa hvort annað. Dýrið,, sem hreinsað er, slappar af, lokar augunum og virðist að öllu leyti njóta full- kominnar vellíðunar. Auk þess að vera ánægjuleg, þjónar hrein- 162 A myndinni situr babúnaungi á baki móff- ur sinnar í dýragarffi utan viff Nairobi. Nýfæddur babúni ferffast fyrst meff því að halda sér í hárið á brjósti móffur sinn- ar, hann lærir þó fljótt aff sitja klofvega á baki hcnnar. gerningin því mikilvæga hlut- verki að halda feldinum hrein- um. Mikið er um blóðmaur á þessu svæði og hans verður vart á mörgum dýrum, t.d. hundum og ljónum, babúnar eru þó alveg lausir við blóðmaurinn. Sé þetta athugað verður skiljanlegt af hverju babúnarnir fórna mikl- um tíma til þess að þrífa hvern annan. Hreingerningin veitir einstaklingnum ánægju, hún er hin mikilvægasta tjáning náinna félagslegra banda og hún er líffræðilega aðlagandi. Hinir fulltíða einstaklingar innan flokksins njóta misjafn- lega mikilla réttinda. Þetta sést á innbyrðis viðskiptum einstakl- inga flokksins. Sterkustu karl- dýrin eru oftar hreinsuð, þau hvílast og éta þar sem þau helzt nálgast dýr, sem nýtur minni vilja. Þegar valdamikið dýr réttinda, þá víkur það síðar- nefnda úr vegi. Athugandi get- ur séð metorðaröðina með því að gefa gætur að háttalagi babún- anna. Á spakari flokkum má sannprófa athuganirnar með því að gefa þeim fæðu. Ef mat- ur er látinn fyrir tvo babúna, þá tekur sá valdameiri hann í sinn hlut, verið getur að hinn líti ekki einu sinni beint á hann. Staða karlbabúna í valdastig- anum fer ekki aðeins eftir lík- amshreysti hans og bardaga- hæfni, heldur fer hún líka eftir tengslum hans við aðra karlbab- úna. í öllum stórum flokkum eru nokkrir fulltíða karlar, sem halda oftast hópinn, ef einum þeirra er ógnað, eru líkindi til að hinir komi honum til aðstoð- ar. — Slíkur hópur er ofurefli hvers einstaklings sem vera skal, jafnvel þó einhver ein- staklingur utan hópsins kunni að vera sterkari en hver ein- stakur meðlimur hópsins. Innan flokka — þar sem niðurröðun valdanna er skýr — eru bardag- ar sjaldgæfir. Við sáum tíðar truflanir eða harða bardaga í aðeins 15% flokkanna. Yfir- áðaklíkan gerir það að verkum, að ósamkomulag minnkar í flokknum. Hin ráðandi dýr — einkum karldýrin — leyfa hin- um ekki að berjast. Þegar deila hefst, hlaupa hin ráðandi karl- dýr á vettvang og stöðva hana. Þau vernad því máttarminni dýrin,, bæði innan flokksins og utan hans. Kvendýr og ungar koma til karlanna og þrífa þá eða til þess að sitja við hlið þeirra. Þó valdið byggist á afli, þá hefur það í för með sér frið, reglu og vinsældir. Mikið hefur verið skrifað um mikilvægi kynferðis í samheldni flokksins, talað hefur verið um hið volduga aðdráttarafl kyn- ferðisins, sem aðal hvatningu í félagslegri uppbyggingu hjá forfeðrum mannsins. Athuganir okkar hafa komið okkur á aðra skoðun. Kynlíf babúnanna mót- ast af reglubundnum líffræði- legum tilhneigingum apynjunn- ar. Hún er jákvæð í eina viku af hverjum fjórum. í fyrstu yfirgefur hún barn sitt og vina- hóp, hún fer til karldýranna og á vingott við valdalítil karldýr og stálpuð dýr. Seinna fer hún til fundar við karldýr úr for- ustuliðinu og gerir sig „líklega", ef því er ekki sinnt, tekur hún sig oft til að þrífa karldýrið og gerir sig síðan „líklega" á nýj- an leik. Loks verður áhugi karl- dýra úr forustuliðinu mjög mik- ill. Apynja og karldýr ganga í VÍKINGUR
Beinir tenglar