Casablanka. A arabisku Dar-el Beida. (Hið hvita hús), er í franska Marokkó á NV-Atlantshafsströnd Afriku. íbúafjöldi ca. 250.000 (ár 1940). Upprunalega hét hún Anfa og var þá byggð af Márum, en var eyðilögð og hernumin af portúgölum árið 1468. Þegar portúgalar byggðu borgina upp að nýju árið 1515 gáfu þeir henni nú- verandi heiti. Prið 1755 eyðilagðist Casa- blanca í jarðskjálfta, en var byggð upp að nýju skömmu síðar. Þegar nokkrir franskir og spænskir borgarar voru myrt- ir þar af aröbum, sem vildu losa sig við erlend yfirráð, árið 1907, réðust Frakkar á borgina og tóku hana hemámi. Á þeim rúmlega fimmtíu árum sem CASABLANCA síðan eru liðin, hefur borgin verið mikið byggð upp á nútímahátt. Miklar fram- kvœmdir hafa verið gerðar í hafnarmál- um borgarinnar, og þar nú ein mesta sigl ingamiðstöð Afrikustranda. í nóvember 1942 var borgin ein aðalmiðstöð landgöngu amerísku herjanna í ísðustu heimsstyrj- öld og á hótel Panomaric héldu Churchill og Roosevelt fjórða hernaðarráðsfund sinn árið 1943. Prakkar hafa gert margar stórstígar tilraunir til þess að fjarlægja örbirgðar- ástandið og bæta ástand borgarinnar, t. ætlað er arabiskum verkamönnum. Og byggingu Orthlieb sundhallarinnar sem er ein stærsta sinnar tegundar í heim- inum, en hún er 480 metrar á lengd og d. með nýíbúðarhverfinu Ain Chock sem 75 metra breið. Þjóðernishreyfing Araba hefur hin síð- ari ár dregið athygli heimsins að sér þarna sem víðar vegna sífelldra mótmæla- aðgerða og sprengjutilræða. UBERTt-<3y£Nif Suez-skurðurinn Arið 1859 var byrjað á byggingu Suez- skurðarins í því formi, sem hann er núj og 10 árum síðar var hann opnaður fyrir almennar siglingar. En þetta er ekki fyrsti skurðurinn gegnum landið á þessu svæði, því kunnugt er um sögulegar heimildir fyrir því, að 600 árum fyrir Krist, var til þarna siglingaleið milli Rauðahafs og I Nílarfljót. Þessi gamli skurður var notað- ur allt framundir 8000 e. Kr. en féll þá saman vegna sandburðar og hirðuleysis. Þegar Napóleon var á herferð sinni i Egyptalandi var hann með miklar bolla- leggingar um að láta gera skurð yfir Suez- eiðið, en ekkert varð úr framkvæmdum að því sinni. Árið 1954 fékk svo franski verkfræðing- urinn Ferdinand de Lesseps (Port Said megin í skurðinum er risastórt líkneski af honum) leyfi hjá þáverandi vice-konungi Egyptalands, til þess að byggja skurð milli Suez og Port Said, og eftir margs konar alþjóðlegar stjórnmálahindranir og andstöðu, tókst loks að ljúka starfinu og opna skurðinn 1869. Á sama tímabili var grafinn annar minni skurður til þess að flytja ósalt vatn frá Nílarfljóti. Sá skurður sameinast aðal- skurðinum miðsvæiðs við Ismailia og tengdur honum með skipastigum. Hann er notaður jöfnum höndum sem skipaleið og til vatnsöflunar. Frá Ismailia er vatn- ið leitt í rörum til Port Said, og má i raun og veru segja, að sú borgin eigi til- veru sina þvi að þakka. Suez-skurðurinn er um 100 sjómílur að lengd og 36 feta djúpur. Upprunalega var hann starfræktur af alþjóðafélagsskap, sem hafði rekstursleyfl á honum í 99 ár, og réði yfir landsvæðinu beggja megin skurðarins, sem að mestu var í eign Breta og Frakka. En í nóvember 1956 gerði stjórn Nasser kröfu til yfirráða yfir skurðinum, er leiddi til hernaðarátaka af hálfu Breta og Frakka, en sem varð til þess að al- þjóðaeftirliti var komið á við skurðinn, undir yfirráðum Egypta. 172 VÍKINGUK
Beinir tenglar