yggi skipshafna og farþega. Einnig hefur landhelgisgæzlan eftirlit með flutningi á sprengiefnum. Hinn fyrsta júlí 1958 kom til fram- kvæmda reglugerð um, að öllum kaup- skipum á siglingaleiðum Norður-At- lantshafs, þar með talið Karabískahafs og Mexíkóflóa, er skylt að greina land- •helgisgæzlunni í New York með vissu millibili frá stöðu sinni. Vélar taka við þessum upplýsingum og koma þeim jafnharðan áleiðis til útvarðarstöðva landhelgisgæzlunnar. Hefur þetta reynzt einkar vel og á síðasta ári tóku 5.000 skip,b andarísk og af öðrum þjóðernum, þátt í starfseminni. I meira en 130 ár hefur landhelgis- gæzlan haldið uppi víðtækri leitar- og björgunarstarfsemi og bjargað ótal mannslífum og miklum verðmætum. Árið sem leið bjargaði hún t. d. 3.499 mönnum úr lífsháska og kom læknis- hjálp til 2.392. Verðmæti þeirrar vöru, sem bjargað var á sama tíma var rúmlega 1.735 milljón dollarar. í björgunarstarfinu kveður æ meir að flugvélum, einkum þyrlum. Árið 1961 bættust t. d. fimm nýjar SC-130 Litli sjúmuðuriiin. vélar í flugvélaflota landhelgisgæzl- unnar, og eru þær nú samtals níu. Búizt er við að senn verði þær orðn- ar 12. Enn eru ónefndar veðurathuganir, sem eru stór liður í starfsemi land- helgisgæzlunnar. Á vegum hennar starfa nú fjórar veðurstöðvar á Norður-Atlantshafi og tvær á Kyrra- hafi. Og árið sem leið hafði landhelg- isgæzlan 32 veðurathuganaskip í för- um á fjölförnum siglingaleiðum. Auk veðurathugananna stunduðu skip þessi hafrannsóknir og veittu aðstoð skip- um í sjávarháska. í febrúar s.l. staðfesti Kennedy Bandaríkjaforseti hafrannsóknarstarf- semi landhelgisgæzlunnar með lögum. í ráði er, að þau 21 skip, er nú stunda hafrannsóknir á vegum landhelgis- gæzlunnar á Atlantshafi, fái hið bráð- asta rafeindatæki til þessara rann- sókna, og önnur. hafrannsóknarskip landhelgisgæzlunnar fylgi brátt í kjölfarið. Loks er þess að geta, að allt frá upphafi hefur landhelgisgæzlan haft vissum skyldum að gegna á stríðs- tímum. Hún kom fyrst við sögu í bar- áttunni við Frakka árið 1789 hún tók fyrir starfsemi sjóræningja í Mexíkó- flóa og hún tók þátt í borgarastyrjöld- inni og báðum heimsstyrjöldunum. Nú starfa samtals 31.128 manns í land- helgisgæzlunni. Hér heldur Jón gamli skipstjóri áfram sjóarasögum sínum. Það var einu sinni þegar við Helgi urðum skipreika í Kyrrahafi. Skútan okkar sigldi upp á kóralrif og stóð þar á réttum kili, og siglutrén stóðu upp úr. Annar björgunarbáturinn brotnaði í spón, en í hinn komust aðeins sex af átta manns. Við vörpuðum hlutkesti um, hverjir ættu að verða eftir, og við Helgi urðum fyrir því. Við áttum að reyna að hanga á siglutrénu og bíða, þangað til félagar okkar gætu komið okkur aftur til hjálpar eða sent skip til að bjarga okkur. Við héngum nú þarna í reiðanum, og það leið bæði einn dagur og annar og ekki bólaði á neinni hjálp. Þetta var heldur daufleg tilvera, því að hvorki höfðum við vatn né mat. Og það rann bráðlega upp fyrir okkur, að við mundum sálast þarna úr sulti og þorsta ef við leituðum ekki einhverra bragða. Við fundum ráð til þess að bjarga þó ekki væri nema öðrum okkar, og það var nákvæmlega hálfu betra en ekki neitt. Annar varð að fórna sér fyrir • hinn, láta éta sig. Og okkur kom saman um að kasta um það, hvor ætti að offra sér. Helgi átti tveggja krónu pening í vasanum og dró hann nú upp. En áður en hann gæti kastað, glopraði hann peningnum úr lúkunum, og auð- vitað fór hann í sjóinn. Það var nú svona með Helga greyið, honum gat aldrei neitt orðið við hendur fast, sízt peningar. Og til þess að kóróna allt saman, kom stóreflis hákarl æðandi og gleypti peninginn um leið og hann datt í sjóinn. Við Helgi urðum svo hamslausir yfir þessu að við gleymdum bæði sulti og þorsta. Við reyndum með öllu móti að lokka hákarlinn til okkar til þess að drepa hann og ná aftur þessum tveim- ur krónum, enda var þetta okkar síð- asti eyrir. Og það tókst, þótt ólíklegt væri, og ég rotaði hann með hnef- anum. Við gátum nú tjóðrað hann við siglutréð ogr ist hann upp til þess að ná í peninginn, en þegar við opnuðum vömbina, ætluðum við ekki að trúa okkar eigin augum. Allir vita, að hákarlar eru gráðugar skepnur og éta allt, sem að kjafti kemur, og það er nærri ótrúlegt, hvað þeir eru líka fljótir að melta. Og nú kom í ljós, að þótt tveggja krónu pen- ingurinn hefði ekki verið í maga há- karlsins nema svo sem stundarfjórð- ung, þá hafði hann þegar melt fimmta hlutann af honum, svo að ekki var meira eftir einn krónupeningur og sex tíeyringar. Við fengum bætt peningatjónið, því að við átum hákarlinn, og hann ent- ist okkur þangað til björgun barst. 174 VÍKINGHE
Beinir tenglar