Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Sjómannablašiš Vķkingur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Sjómannablašiš Vķkingur

						Dr. Gunnlaugur Þórðarsson:
Frændur vorir Norðmenn
ogJanMayen
í hádegiserindi 26. maí s.l. var
bent á þann undirlægjuhátt, sem
við höfum sýnt öðrum þjóðum á
sviði utanríkismála og hve okkur
hef ur skort einurð til þess að halda
fram rétti íslensku þjóðarinnar út
á við. Var sérstaklega bent á þetta
í sambandi við nýgerðan samning
um Jan Mayen og vakin athygli á
því, hver væri réttur íslensku
pjóðarinnar í því máli og hvernig
beita bæri þeim rétti.
Það segir sig sjálft, að í svo
stuttu erindi var ekki unnt að
koma að öllum þeim atriðum, sem
máli skiptir, né heldur að varpa
ljósi á sögu málsins og aðdrag-
anda þess. Því skal reynt að bæta
úr því hér með. Það skal þó strax í
upphafi tekið fram, að eyjan Jan
Mayen ætti að réttu lagi að kallast
Svalbarði, því það er nafnið, sem
forfeður gáfu eyjunni þegar betur
er athugað. Svo virðist sem Norð-
menn hafi af vanþekkingu sinni
fært það nafn yfir á Spitsbergen-
eyjaklasann.
Nafnið Svalbarði er greinilega
nafn á aðeins einni eyju, en ekki á
eyjaklasa eins og Spitsbergen-
eyjaklasinn er.
Hér verður fyrst vikið að land-
vinningarstefnu Norðmanna á
þessari öld, en þeir eru eina þjóðin
á Norðurlöndum, sem staðið hef-
ur í þess háttar baráttu á síðustu
tímum og þá fyrst og fremst á
kostnað hinna friðsömu granna
sinna, Dana og íslendinga. Skal
hér gerð grein fyrir með hvaða
hætti    Norðmenn    náðu    Spits-
VÍKINGUR
bergen undir sig og síðar svæði á
Suður-heimsskautinu og vikið að
deilu þeirra við Dani út af
Austur-Grænlandi og loks Jan
Mayen málinu.
Forfeður okkar fyrr á öldum
hafa vafalaust vitað um tilvist
Spitsbergen, þó þá sé nokkuð á
reiki. Árið 1604 uppgötvaði holl-
enski könnuðurinn frægi
Barents-eyjarnar og gaf þeim
nafnið Spitsbergen. Nokkrum
áratugum síðar lýsti Kristján
fjórði yfir því, að Spitsbergeneyj-
arnar heyrðu undir dönsku krún-
una eins og Grænland, ísland og
Norðurhöf. Síðan gerðist eigin-
lega ekkert í málinu um aldaraðir,
nema hvað ýmsar þjóðir, svo sem
Bretar, Frakkar og Rússar fara að
stunda þar veiðar, aðallega sela-
og bjarndýradráp. Norðmenn
gerðu út fyrsta leiðangur sinn til
Spitsbergen 1790.
Samningurinn við Spitzbergen
Árið 1871 gerði sameinaða
konungsríkið Noregur og Svíþjóð
drög að því að leggja Spitsbergen
undir norsku krúnuna, en mætti
þá andstöðu Rússakeisara og var
horfið frá þeirri ráðagerð um sinn.
Eftir að ríkjasambönd Noregs
og Svíþjóðar hafði verið leyst upp
og Norðmenn höfðu fengið sinn
eigin konung, var málinu fylgt
eftir að nýju, það er með kröfur
um yfirráð yfir eyjunum.
Voru þá haldnir milliríkjafund-
ir með þeim þjóðum, sem mestra
hagsmuna áttu að gæta á þessum
slóðum, á árunum 1910, 1912 og
1914. Kom fram á þeim fundum
hugmynd um skiptingu eyjanna á
milli Noregs, Svíþjóðar og Rúss-
lands, en samkomulag tókst ekki
og viðræður fóru út um þúfur,
m.a. vegna fyrri heimsstyrjaldar-
innar. Að lokinni fyrri heimsstyrj-
öldinni og gerð samningsins 1918,
hófust viðræður enn á ný, — nú í
París —, milli Norðmanna og
Bandamanna um stöðu Spits-
bergen. Samkomulag tókst með
þessum þjóðum og var samkomu-
lag undirritað í París 9. febrúar
1920. Þrjú atriði þessa samnings
voru þýðingarmest. Samkv. 1. og
2. gr. samningsins var öllum
samningsaðilum, ríkjum og veiði-
félögum heimilað að jöfnu að
nytja eyjarnar efnahagslega. Tók
þetta til fiskveiða og hvers konar
veiða á eyjunum, iðnaðar og
námugraftar. Öllum þjóðum
heims stóð opið að gerast samn-
ingsaðilar að fullgildingu samn-
ingsins og hefur 41 ríki fullgilt
samninginn til þess. Noregur get-
ur ekki veitt neinu ríki meiri rétt
en öðru og eyjamar má ekki á
neinn hátt nota í hernaðarskyni og
óheimilt er að koma þar upp
flotastöð. Þetta ákvæði er í sam-
ræmi við þá stefnu, sem kalla má
valdajafnvægi milli stórvelda.
Hætt væri við, að því jafnvægi
væri raskað, ef eitthvert af ttór-
veldunum fengi að koma þar upp
flotastöð. Sovétríkin neituðu í
fyrstu að viðurkenna samninginn
og mótmæltu gildi hans og stóð
13
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68