Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur & £ Lireynssjo sjómanna óheimilt ð skerða ellilífeyri sjoöTeiaga á aldrínum 60 til 65 ára ^ Fjölskipaður dómur Héraðsdóms Reykjavíkur kvað upp þann úrskurð í júní síðastliðnum, að stjórn Lífeyris- sjóðs sjómanna væri óheimilt að skerða rétt- indi sjóðsfélaga á aldrinum 60-65 ára til töku lífeyris. Dómurinn taldi, að sú ráðstöfun að skerða réttindi afmarkaðs hóps lífeyrisþega til þess að bæta fjárhag lífeyrissjóðsins, færi í bága við gildandi jafnræðisreglu. Setning reglugerðar um þessa skerðingu stæðist ekki ákvæði stjórnarskrárinnar. Fjármálaráðherra fyrir hönd ríkissjóðs var dæmdur bótaskyldur ásamt lífeyrissjóðnum. Stjórn Lífeyrssjóðs sjómanna hefur áfrýjað þessum dómi til Hæstaréttar. Forsaga málsins er sú, að stjórn sjóðsins Iét gera tryggingafræðilega úttekt á sjóðnum. Uttektin sýndi að sjóðurinn átti ekki fyrir skuldbindingum sínum. Umtalsverður halli á sjóðnum var fyrst og fremst rakinn til þess að sjóðurinn greiddi almennt lífeyri frá 65 ára aldri og í vissum tilvikum frá 60 ára aldri meðan aðrir lífeyrissjóðir greiddu lífeyri frá 70 ára aldri. Gripið var til ráðstafana til að tryggja hag sjóðsins sem síðan leiddi til þess að einn lífeyrisþegi, Svavar Bendediktsson í Kópavogi, höfðaði mál á hendur Lífeyrissjóði sjómanna og fjármálaráðherra fyrir hönd rík- issjóðs. Svavar krafðist greiðslu á liðlega 230 þúsund krónum auk vaxta, eða sem nam skerðingu á lífeyri hans. Ennfremur krafðist hann viðurkenningar á áframhaldandi rétti til óskerts lífeyris. Lífeyrissjóðurinn og fjár- málaráðherra kröfðust sýknu. LÍFEYRIR FRÁ SEXTUGT Svavar hafði þegið lífeyri úr Lífeyrissjóði sjómanna frá því hann náði 60 ára aldri á ár- inu 1991. Þann 24. maí 1994 voru sett ný lög um Lífeyrissjóð sjómanna og féllu þá eldri lög úr gildi. Á grundvelli hinna nýju laga var sett reglugerð um starfsemi sjóðsins og tók hún gildi 1. september 1994. í fram- haldi af þessu barst Svavari bréf frá Lífeyris- sjóði sjómanna og kemur þar fram, að mark- miðið með setningu reglugerðarinnar hafi verið að taka á fjárhagsvanda sjóðsins. Ákveð- ið hafi verið að draga úr ellilífeyrisgreiðslum til þeirra sem byrjað hefðu töku lífeyris en væru yngri en 65 ára. Nánar segir í bréfinu: „Breytingar sem verða við gildistöku reglu- gerðarinnar á stöðu ellilífeyrisþega sem yngri eru en 65 ára eru eftirfarandi: 1. Greiðslur lækka um 0,4% fyrir hvern mánuð sem vantar á að 65 ára aldri sé náð hinn 1. febrúar 1995, en þá munu breytingar þessar koma til fram- kvæmda. 2. Þeir sem þess óska geta hætt töku ellilíf- eyris frá 1. febrúar 1995 til 65 ára ald- urs, og geta þá hafið töku á ný án þess að til lækkunar komi á áunnum rétt- indum. 3. Sjóðfélagi á aldrinum 60-65 ára sem greiðir iðgjöld til sjóðsins og tekur elli- lífeyri frá sjóðnum frá sama tíma, ávinnur sér aðeins réttindi að hálfu vegna iðgjalda sem greidd eru til sjóðs- ins á því tímabili. Lækkun ellilífeytis hja þeim lífeyrisþegum sem halda áfram töku lífeyris er varanleg og breytist ekki þegar 65 ára aldri er náð. Ef þér kjósið að halda áfram töku lífeyris munu greiðslur til yðar lækka um 8,8% eða í kr. 83.440.00 á mánuði (miðað við grund- vallarlaun í nóvember 1994). „Álit Umboðs- manns í framhaldi af þessu bar Svavar Bene- diktsson fram kvörtun til Umboðsmanns Al- þingis vegna þeirra eigna- og réttindaskerð- ingar sem framangreindar breytingar höfðu í för með sér fyrir hann. Umboðsmaður gaf álit sitt í ágúst 1995 og í niðurstöðu hans seg- ir meðal annars: „Niðurstaða mín er því sú í máli þessu, að ekki hafi verið rétt af fjármálaráðuneytinu að staðfesta reglugerð fyrir Lífeyrissjóð sjó- manna að óbreyttum greinum 10.3 og 10.4 sbr. og grein 20.2, og eru það því tilmæli mín til ráðuneytisins að það gangist fyrir nauð- synlegum breytingum á reglugerðinni í sam- ræmi við það sem kemur fram í þessu áliti." Að fengnu þessu áliti sendi Svavar lífeyris- sjóðnum bréf þar sem hann fór fram á að far- ið yrði að áliti umboðsmanns og hann fengi greiddan þann lífeyri sem vangoldinn var á þeim tíma. Nokkrar bréfaskriftir urðu í kjöl- farið milli aðila. Endanlegt svar kom svo frá Lífeyrissjóði sjómanna með bréfi í desember 1995. I því kemur fram að stjórn lífeyris- sjóðsins hafi fjallað á fundi um mál Svavar og bréf fjármálaráðuneytisins frá nóvember, en í því hafi verið farið fram á við stjórn sjóðsins að hún beitti sér fyrir breytingum á reglugerð sjóðsins til samræmis við niðurstöðu Um- boðsmanns Alþingis. í bréfinu segir að beiðni 44 Sjómannablaðið Víkingur
Beinir tenglar