urstöðu að helsta ástæðan fyrir slæmri stöðu sjóðsins sé þessi lági ellilífeyrisaldur. Örorku- lífeyrisgreiðslur voru hins vegar mjög þungar á sjóðnum og eru enn. En það voru h'ka gerð- ar verulegar breytingar á örorkulífeyrisá- kvæðunum og þv! ekki aðeins verið að rýra réttindi ellilífeyrisþega þótt það væri hluti af dæminu. Það eru hins vegar til ýmsar leiðir til að laga stöðu lífeyrissjóða. Það er hægt að hækka iðgjöld eða skerða réttindi. Oftast er skerðingarleið farin í svona tilvikum, enda 10% iðgjald orðið nokkuð fast í almenna líf- eyrissjóðakerfinu. Lífeyrissjóður sem á ekki fyrir skuldbindingum má ekki borga út svo mikið að gengið sé á réttindi þeirra sem síðar koma. Ef sjóðurinn hefði haldið áfram að greiða óskertan ellilífeyri hefðu yngri menn í sjóðnum orðið að taka skellinn síðar og það hefði orðið mun stærri skellur. Það hefur komið í ljós í úttektum sem hafa verið gerðar eftir þessar breytingar, að sjóðurinn stendur nokkuð jafnt að vígi sgm^m&^x^mt hvort sem sjóðfélagi byrjar að taka ellilífeyri 60 eða 65 ára. Þessi skerðing sem sett var á greiðslur fyrir 65 ára aldur hefur því náð til- ætluðum árangri. Þótt sjóðurinn eigi £ dag ekki að fullu fyrir sínum skuldbindingum þá er ástandið gjörbreytt frá því sem var í ársbyrjun 1992." Þetta er allstór hópur sem aldursskerðingin nar til? „Það voru 180 menn sem fengu fullan ellilíf- eyri sextugir með því að sýna fram á ákveðinn siglingatíma. Flestir úr þessum 180 manna hópi voru í einhverri vinnu og skerðingin var mjög mismikil. Það voru reiknaðir út mánuðirnir sem þeir áttu eftir í 65 ára aldur og 0,4% skerðing fyrir hvern mánuð. Það var því lítil skerðing hjá þeim sem átti mánuð eftir í 65 ára afmælið, en sá sem var nýorðinn sextugur varð fyrir nær 24% skerðingu, ef hann vildi ekki hætta töku lífeyris til 65 ára aldurs. Nokkrir tóku þann kost og það voru gjarnan menn sem voru í góðri vinnu. Sumir höfðu væntanlega farið í land beinlínis vegna þess að þeir áttu þennan rétt í sjóðnum og því kom þetta vita- skuld misjafnlega niður á mönnum." En væri þaS ekki hiS besta mál aS sjómenn gætu fariS i land sextugir meS trygga afkomu eftir áratuga volk? „Vissulega væri það hið besta mál og eng- inn hefur á móti því. En það er ekki hægt að láta mönnum í té slík réttindi án þess að út- vega peninga til að standa undir slíkur greiðslum. Lífeyrissjóðurinn getur borgað ákveðin réttindi miðað við tryggingafræði- legar úttektir. Ef bjóða á meiri og betri ellilíf- eyrisrétt verður að taka það af öðrum greiðsl- um. Árið 1981 voru sett lög þar sem ellilífeyris- aldur sjómanna í almannatryggingakerfinu og í Lífeyrissjóði sjómanna var lækkaður í 60 ár. Á þeim tíma fengu menn þennan grunn- lífeyri almannatrygginga ef þeir gátu sýnt fram á 25 ára sjómennsku, óháð tekjum. Það var reyndar líka hjá okkur. Menn gátu verið í HVAÐ MEGA LÍFEYRISSJÓÐIR GERA? HvaS gerist ef Hæstiréttur staSfestir dóm HéraSsdóms? „Ég á nú eftir að sjá það gerast. Menn hér eru mjög ósammála dómi undirréttar og sannfærðir um að hann sé rangur. En verði dómurinn staðfestur þarf að taka upp mál þeirra 180 manna sem hér um ræðir og reik- na réttindi þeirra upp á nýtt. Miðað við hvað þeir hefðu fengið án nokkurar skerðingar og greiða það ásamt dráttarvöxtum. Þar inní geta komið menn sem ákváðu að fresta töku lífeyris til 65 ára aldurs, en vilja nú fá sitt óskert. Þetta getur eflaust kostað sjóðinn tugi milljóna króna. I Héraðsdómi var sjóðurinn dæmdur ásamt ríkinu og verði niðurstaðan sama í Hæstarétti verður ríkið að borga þetta á móti okkur. Ef Hæstiréttur staðfestir dóminn og telur um brot á jafnræðisreglu að ræða hljóta menn að setjast niður og spyrja hvað lífeyris- LíFEYRISSJÓÐUR SJÓMANNA ER TIL HÚSA AÐ ÞVERHOLTI 14 í REYKJAVÍK. fullu starfi á sjó eða í landi en fengið samt fullar ellilífeyrisgreiðslur. Fyrir allmörgum árum fór ríkið hins vegar að tekjutengja þennan grunnlífeyri og tók þar með til baka þessi réttindi af stórum hópi sjómanna. Það voru því nánast aðeins þeir tekjulausu sem fengu þennan ellilífeyri frá Tryggingarstofn- un frá 60 ára aldri. Hinir urðu fyrir skerð- ingu, en ég man ekki eftir neinum hávaða eða málaferlum við þá breytingu." sjóðir sem ekki eiga fyrir skuldbindingum megi almennt gera til að ná endum saman. Og hvað með þá lífeyrissjóði sem hafa verið auka réttindi vissra hópa? Til dæmis hækkað bara ellilífeyri, en ekki örorku- eða makalíf- eyri. Er það þá ekki líka brot á jafnræðisreglu? Ef sjóður á svona mikla peninga hlýtur hann að hækka greiðslur til allra lífeyrisþega sinna. Jafnræðisreglan getur ekki gilt bara í aðra átt- ina," sagði Árni Guðmundsson. ¦ SjÓMANNABLAÐIÐ VÍKINGUR 49
Beinir tenglar