en áður átti ég sæti í stjórninni. Ég hef því síðustu 40 árin verið í nánu sambandi við fiskveiðar og - vinnslu og þar hefur svo sann- arlega margt breyst á þeim tíma. Sjómannasamband Færeyja, SF var stofn- að árið 1911 til mótvægis við stofnun útgerð- armannafélags Færeyja sem stofnað hafði ver- ið fáum árum áður. Strax árið 1912 gerði Sjómannasambandið kjarasamning við Ut- Frá Skopun á Sandey. gerðarmannafélagið, sem þess utan var fyrsti kjarasamningur sem gerður var í Færeyjum yfirhöfuð. ^O Tilgangur SF er að starfa í þágu sjómanna og fyrstu árin var aðaláherslan í starfi þess að E5js!i\ vinna að kjarasamningum við útgerðarmenn ,^ og bæta þá. Menn greindi sannarlega á á þeim árum og svo mikill tilfinningahiti var í i mönnum að Sjómannasambandið klofnaði •' árið 1934, en sameinaðist þó aftur árið 1957. En starfsemi SF hefur víkkað út og stór hluti hennar nú er að vera fulltrúi sjómanna gagnvart hinu opinbera. Þannig hefur Sjó- mannasambandið átt fulltrúa í fjölmörgum opinberum nefndum sem hafa haft áhrif á hagsmuni sjómanna. Svo fór að stjórnvöld- um þóttu áhrif sjómanna vera orðin of mikil og lögðu því þær mikilvægustu niður. Færeyska sjómannasambandið hefur starf- að talsvert á vettvangi alþjóðasamtaka verka- lýðsfélaga og hefur síðan á sjöunda áratugn- um verið meðlimur í Alþjóðasambandi flutn- ingaverkamanna, ITF. Innan þess eru um fjórar milljónir meðlima í um 100 löndum. ITF er skipt í fjórar deildir. Ein þerra er deild fiskimanna og hef ég verið formaður hennar síðan 1980. Sú staða hefur gefið mér kær- komið tækifæri til að tala máli færeyskra sjó- manna á alþjóðavettvangi. Launakerfi sjómanna Sjómönnum eru greidd laun samkvæmt kjarasamningi milli SF og Útvegsmannafé- lagsins. Gagnstætt flestum er sjómönnum greitt í aflahlut og hið venjulegasta er að sjómenn fá 27% af verðmæti afla í sinn hlut og er honum skipt jafnt upp milli áhafnarmeðlima. Til viðbótar fá þeir greitt orlof sem svarar til 12% af hverjum aflahlut. Auk þess greiðir út- gerðin yfirmönnum skipa bónus. Heildarhlutur afla sem útgerðin verð- ur að láta af hendi til áhafnar er því 35-40%. Auðvitað þarf vart að taka fram að í slíku launakerfi verða gríðarlegar tekjusveiflur hjá sjómönnum. Til að draga úr þeim hefur verið samið um kauptryggingu sem greidd er í gegn um opinbera sjóðakerfið. Kauptrygg- ingunni var komið á upp úr 1950 og hefur kerfið verið endurbætt stöðugt síðan, en það hefur kostað stöðuga harðfylgni SF. I dag er sjómönnum tryggð lágmarkslaun sem eru jafnhá launum ófaglærðra verkamanna með átta stunda vinnudag. Það er talsvert útbreidd skoðun að kaup- tryggingin sé allt of há og mörg pólitísk atlag- an hefur verið gerð til að fá hana lækkaða. SF hefur barist hart gegn öllum slíkum til- raunum og tekist að sjá til þess að lág- markslun sjómanna hafa ekki verið skert. Veiðar á fjarlægum miðum f 120 ÁR Uthafsveiðar Færeyinga hófust 1872 og fyrstu skipin fóru til veiða á miðunum austur af Islandi. Þessar veiðar efldust mjög hratt og svo fór að um 1930 var meirihluti færeyskra karlmanna um borð í skipum að veiðum á íslandsmiðum frá vori til hausts, sem var aðal vertíðartím- Færeysku fiskiskipin voru á þessum tímum afar frumstæð og varla mikið bet- ur búin en örkin hans Nóa var til forna. Öryggisbúnaður var afar fátæklegur og varla neinn sem hægt var að nefna því nafni og ofan í æ fórust færeysk skip með manni og mús. Ahafnir skipanna voru oftast úr sama þorpi og skipstjórinn og því algengt að nokkrir meðlimir sömu fjöl- skyldu væru saman í áhöfn. Harmleikurinn varð af þessum sökum oft því meiri og blóð- takan alvarlegri í einstökum byggðarlögum þegar skip fórust. HANDAFÆRA- OG LÍNUVEIÐAR f SALT Algengast var á þessum tíma að veiða þorskinn á handfæri af allt að 300 m dýpi og hver sjómaður fékk greiddan hlut í samræmi við fjölda fiska sem hann dró og þannig voru kjörin þegar minn sjómennskuferill hófst árið 1958. Færingar hófu líka að sækja á Grænlands- mið árið 1925 og um Iangt árabil voru veiðar á Islands- og Grænlandsmiðum efnahagsleg undirstaða færeysks þjóðfélags. Veiðarnar þróuðust og Færeyingar tóku að sækja á enn fjarlægari mið, svo sem við Nýfundnaland og í Barentshafi á slóðum Norðmanna og Rússa og enn síðar varð Norðursjórinn mikilvægt vinnusvæði færeyskra fiskimanna. Stærstur hluti þess afla sem færeyskir sjó- menn lönduðu var af fjarlægum miðum allt fram til ársins 1970, en veiðar á heimamið- um voru takmarkaðar við árstíðabundnar línu- og handfæraveiðar á minni fiskibátum. Bátarnir lönduðu aflanum í litlar flökunar- stöðvar sem þá voru algengar. Stærri skipin söltuðu aflann um borð á Islands-, Græn- lands- og Nýfundnalandsmiðum á sumrin, en veiddu að vetrinum á Færeyjamiðum og lönduðu Isfiski í breskum höfnum. Á þessum tíma sóttu erlendir togarar, einkum breskir á Færeyjamið og var blómatími þeirra þar FlSKSALA VIÐ HÖFNINA f ÞÓRSHÖFN 58 Sjómannablaðið Víkincub
Beinir tenglar