háð fiskveiðum. Fjöl- margar tölulegar upplýs- ingar um hernig þorsk- urinn hefur verið veidd- ur á færeyskum fiskimið- um á öldinni eru tiltæk- ar. Þessar tölur sýna að 30 þúsund tonn af þorski að meðalatali hafi verið veidd við Færeyjar á hverju ári fram til upp- hafs níunda áratugarins. Þessar tölur segja líka að um 30 þúsund tonn voru veidd á ári að meðaltali fram til 1980. En í byrj- un tíunda áratugarins tók aflinn að minnka verulega og aðeins veidd- ust um 6 þúsund tonn árið 1993. Slíkt hrun í aðalveiði- stofninum var óskaplegt áfall fyrir færeyskt samfé- lag. Tekjur sjómanna hrundu og afleiðingarnar fyrir fiskiðnaðinn og starfsfólk hans voru mjög alvarlegar og kreppuá- stand skapaðist í Færeyj- um. Hrunið á þorsk- og ýsustofnunum snerti verst þá sem stunduðu hinar hefðbundnu strandveiðar á línu og þýddi í raun hrun á lífs- afkomu þeirra. Fisk- veiðistjórn Evrópusam- bandsins Iagði raunar til algjört veiðibann í færeyskri lögsögu og raunar var slíkt bann sjálfgert þá, það veidd- ist hvort sem er ekki nokkur þorskur. Hin opinbera skýr- ing á aflabrestinum var frá upphafi sú að fiskistofnarnir hefðu verið ofveiddir og málið væri það að gefa þeim næði til að fjölga sér á ný. Þróunin í þorskinum sýnir hve erfitt það er að spá fyrir um stærð fiskistofna. Árið 1994 jókst þorskgengd umtalsvert, þvert ofan í spár fiskifræðinga sem höfðu spáð mjög hægum bata vegna þess að stofninn myndi rétta sig mjög hægt við. Vonum sjó- manna um að fá að veiða jafn mikið og í þá gömlu og góðu daga var vísað á bug. Fiski- fræðingar sögðu það útilokað. Enginn þorsk- ur væri í sjónum til að veiða. Hinni auknu fiskigengd á miðunum var hreinlega hafnað af fiskifræðingum og líf- fræðingum, hún væri ekki í samræmi við spár um stofnstærð og fræðimennirnir höfnuðu hreinlega orðum sjómanna og sögðu ekkert benda til þess að stofninn væri að rétta við. En þorskurinn hélt áfram að aukast þrátt fyrir skoðanir líffræðinganna og þorskurinn tók að valda sjómönnum vandræðum því að sá hliðaraflakvóti sem þeir höfðu í þorski við veiðar á öðrum tegundum var löngu upp- veiddur áður en hinar raunverulegu veiðiteg- undir náðust. Afleiðingarnar urðu þær að Ieggja varð skipum vegna þess að ekki veidd- ust aðrar tegundir en þorskur. Sjómenn tóku einnig eftir því að þorskurinn var ekki bara í torfum á takmörkuðum svæðum þar sem „hann átti að vera", heldur allsstaðar í fær- eysku lögsögunni. Þetta var síðar staðfest af færeysku hafrannsóknastofnuninni. Það er víða fagurt í Færeyjum. 60 Sjómannablaðið Víkingur
Beinir tenglar