Sjómannablaðið Víkingur

						Kanadamenn fundu þorskinn

Krafan um aukinn þorskkvóta var loks svo

hávær að stjórnvöld ákváðu að fá kanadíska

fiskifræðinga til að rannsaka málið með fær-

eysku hafrannsóknastofnuninni og fara yfir

gögn hennar. Niðurstöður Kanadamann-

anna urðu þær að miklu meira væri af þorski

á miðunum en færeysku líffræðingarnir

höfðu álitið. Kvótinn hafði verið ákveðinn

10 þúsund tonn árið 1995 en mælt var með

því að auka hann í 15-17 þúsund tonn. Eftir

gerðist með þorskinn sé ráðgáta. Veiðistofn-

inn nú er það stór að hann getur einfaldlega

ekki hafa nánast þurrkast út fyrir fáum árum.

Stofninn hlýtur að hafa farið burt, en hvert,

er ráðgáta. Það hlýtur hins vegar að vera h'óst

að þegar úr æti þorsksins dró þá fór hann.

Þegar ætið kom aftur þá kom líka þorskurinn

til baka. En reynslan hlýtur að kenna okkur

að það er mun erfiðara en menn héldu áður

að áætla stærð þorskstofnsins.

;,',..-„•;

Frá Runavík.

að stjórnmálamenn höfðu fjallað um málið

var þó ákveðið að auka hann enn í 18.500

k^'      tonn, sem var nærri því sem sjómenn höfðu

lagt til, en þeirra tillaga var 19 þúsund tonn.

E^s\ Því hafði hins vegar nokkru áður verið hafn-

^       að sem hreinni og klárri dellu. Það er hins

vegar verulegt umhugsunarefni hversu niður-

.^       staða Kanadamannanna var nærri því sem

sjómenn töldu að óhætt væri að veiða.

Reyndin varð þegar í stað sú að afli jókst

verulega strax þegar kvótinn hafði verið auk-

inn og allt bara það saman við álit kanadísku

vísindamannanna um stærð þorskstofnsins í

færeysku lögsögunni. Afli togaranna var

mjög góður og sömu sögu var að segja um

afla Iínuskipanna sem fengu metafla þá um

sumarið og enn sömu sögu var að segja af afla

handfærabáta. Þetta var stökkbreyting frá því

1993 þegar fiskveiðistjórn Evrópusambands-

ins mælti með að veiða ekki neitt og upp í

það sem hún mælir með á næsta fiskveiðiári,

sem er 24 þúsund tonn, og er harla nærri 30

þúsund tonna meðalaflans á árum áður.

Líffræðingar viðurkenna nú að það sem

¦¦l:  ^,j»

- -*¦

KVÓTI EÐA SÓKNARDAGAKERFI

Efnahagur Færeyinga hrundi í lok níunda

áratugarins og í byrjun þess tíunda Að hluta

til gerðist þetta vegna ytri aðstæðna og að

hluta vegna efnahagsstefnunnar. Því til við-

bótar eyðilögðust markaðirnir árið 1988 þeg-

ar þýsk sjónvarpsstóð sýndi stórar myndir af

hringormi yfir allan sjónvarpsskjáinn.

Hringormurinn er sníkjudýr sem lifir í fiski,

en er talinn hættulaus. Hann var hins vegar

með þessu gerður að gríðarlegri ófreskju sem

leiddi til verðhruns á helsta útflutningsmark-

aði okkar og bætti enn frekar í þá efnahag-

skreppu sem komin var.

Óábyrg efnahagsstefna færeyskra stjórn-

valda gerði einnig sitt til að valda öfugþróun

í efnahagslífinu, en mestu skipti þó hvarf

þorsks og ufsa. Efnahagur okkar hrundi og

bankarnir hrundu og nauðsynlegt reyndist að

taka lán hjá dönsku stjórninni til að koma í

veg fyrir að bankarnir yrðu gjaldþrota. En

þessi lán voru veitt með hörðum skilmálum

og meðal þeirra var það að koma skyldi á

kvótakerfi, en höfuðforsenda slíks kerfis er sú

að það séu yfirleitt stöðugir fiskistofnar í haf-

inu til að skipta upp með þeim hætti. Kvóta-

kerfinu var komið á eins og svo væri.

Þorsk- og ýsukvótar voru ákveðnir út frá

því að þessir stofnar væru nánast engir til, en

ufsakvótar eins og ástand ufsastofnsins væri

gott. Þess vegna var togurum úthlutað mikl-

um ufsakvótum en mjög litlum þorsk- og

ýsukvótum. Hefði ástand stofnanna haldist

óbreytt, hefði þetta kannski reynst raunhæft,

en það fór á annan veg.

Að vísu er nánast ómögulegt að

meta stærð fiskistofna, eins og ég

sagði áðan, en þar að auki reyndist

ómögulegt að stjórna kvótakerfinu

þegar þorskgengdin jókst gríðarlega

umfram ufsann. Það reyndist einfald-

lega ómögulegt annað en að veiða

þorskinn fyrst, en síðan ufsann, sem

þó átti að vera uppistaðan í aflanum.

Auðvitað kallar slíkt kerfi á það að

þorski er í stórum stíl kastað fyrir

borð. Menn vilja ekki koma ekki með

mikinn umframafla að landi. Þá kall-

ar slíkt kerfi á það einnig að þorskur-

inn fær nýtt nafn og er landað og

bókfærður undir öðrum tegundaheit-

um. Þetta þýðir að allar tölulegar

upplýsingar verða vitlausar.

Miklar umræður hafa farið fram

um kvótakerfið og hvernig hægt verði

að stjórna fiskveiðum og komast hjá

fyrrnefndum vandamálum og fisk-

vinnslan hefur bent stjórnvöldum á að ekki

er hægt að una við kerfi þar sem leyfður afli er

ekki í neinu samræmi við magn fiskjar í sjón-

um. Að kröfu fiskvinnslunnar var sett á fót

nefnd um fiskveiðistjórnun, sem í eiga sæti

fulltrúar vinnslunnar, sjávarútvegsyfirvöld og

fiskifræðingar. Margir efuðust um að þannig

samansett nefnd kæmist nokkurntíman að

niðurstöðu, en ef niðurstaða ætti yfihöfuð að

finnast, yrði nefndin að vera algerlega sam-

mála um hana.

Gagnstætt því sem búist var við, tókst

nefndinni að finna niðurstöðu. I ársbyrjun

1996 lagði hún til að kvótakerfinu yrði hætt

og í þess stað tekið upp stjórnkerfi byggt á

friðun veiðisvæða og sóknardögum. Veiði-

svæðum verður ýmist alveg lokað eða einstök

veiðisvæði bönnuð um lengri eða skemmri

tíma einstökum veiðarfærum. Þetta kerfi

gekk í gildi 1. júní 1996 og enn er of snemmt

að segja til um hvort það nær tilgangi sínum.

Úthafsveiðar

I gamla daga byggðust fiskveiðar Færey-

62

Sjómannablaðid Víkingur