Náttúrufræðingurinn

						NÁTTÚRUFR.                                              9

og var það mesta þrekraun fyrir hann, að verja dýrunum útgöngu,

meðan hann hlóð byssuna. Segja sumir, að hann hafi að lokum orð-

ið að gefa upp vörnina, og sleppa miklu af hópnum, en hafði þó

fengið góða veiði. Aðrir segja að hann hafi fellt öll dýrin. Eigi

hefi eg getað grafið upp hvaða ár þetta var eða hver þessi skot-

maður var. Þætti mér vænt um, ef einhver gæti frætt mig um það.

Af þessum strjálu upplýsingum má ráða það, að aðalheim-

kynni hreindýranna hafi verið í f jöllunum á austanverðum Reykja-

nesskaga. Þó hefi eg heyrt þess getið, að þau hafi stundum sézt á

Mosfellsheiði og Strandaheiði. Þau munu hafa verið mjög algeng

eftir miðja síðustu öld, fram til 1880, en hafa víst týnt mjög töl-

unni harða veturinn 1880—'81, eins og Þorv. Thoroddsen skýr-

ir frá. Þau hafa líka verið mikið veidd árin þar á undan. Ef til

vill hefir þeim fjölgað nokkuð aftur. En síðustu tvo áratugi hefir

þeim farið sí fækkandi og eru nú að mestu eða öllu leyti horfin

héðan af skaganum.

Ástæðan til þessarar síðustu fækkunar hreinanna hér um

slóðir geta margar verið, t. d. aukin veiði, að stofninn hafi verið

genginn úr sér og orðinn ver fær til þess að bjarga sér, eða það að

þau hafi flutt sig af skaganum lengra til norðausturs upp í hálend-

ið, vegna sí-vaxandi umferðar og ónæðis á hinum fornu stöðvum

sínum.

Eigum vér að láta hér við sitja og gera eigi neitt til að koma

upp hreindýrastofni á Reykjanesskaga aftur? 1 Norður-Ameríku

hefir Vilhjálmur Stefánsson landkönnunarmaður beitt sér fyrir

því, að hin köldu og óræktanlegu haglendi nyrzt í Ameríku, yrðu

gerð að arðbæru landi, með því að koma upp hreinahjörðum, er

gengu þar sjálfala, en hefðu aðhald af girðingum, svo að smala

mætti þeim saman, reka í kvíar, og velja úr hópunum dýr til slátr-

unar. — i>etta er þegar að nokkru komið í framkvæmd, og þykir

bera ákjósanlegan árangur. Austurf jöllin á Reykjanesskaga virðast

ágætiega fallin fyrir hreindýr. Á Lönguhlíðarfjöllum, Heiðinni-há

og hálendinu þar í grend, er gnægð af fléttugróðri (skófir,

hreindýramosi o. fl.) og allmikið af öðrum kjarngróðri, sem góð-

ur ætti að vera til beitar handa hreindýrum.

Nú er komin fjárgirðing úr Selvogi alla leið norðaustur á

Hellisheiði. Með lítilli endurbót ætti hún að nægja til að hindra

það, að hreindýr af skaganum reikuðu austur. Til viðbótar vantaði

girðingu, er stæði fyrir þeim að norðan, svo eigi töpuðust þau þá

leið af skaganum. — Ef til vill gætu og hreindýrin þrifist í þrengri

girðingum, þar sem hægra væri við þau að ráða, gefa þeim í harð-