Náttúrufræðingurinn

						frÁTTÚHUFR-.                                             13

ingu nokkurra slíkra leirtegunda áður (I. árg., bls. 41, 44 og 62).

Er sumur hveraleirinn mjög vel fallinn til leirkeragerðar og skap-

ar ýmsa möguleika í þeirri iðn fram yfir aðrar leirtegundir.

Fyrir all-mörgum árum rannsakaði Björn Kristjánsson, fyr-

verandi alþingismaður, íslenzkar leirtegundir og nothæfi þeirra

til tígulsteinagerðar. Sönnuðu tilraunirnar, að leirinn væri vel

nothæfur til slíks. Eigi fengust menn til að sinna þessu og Alþingi

fékkst ekki til að styrkja byrjunartilraunir á tígulsteinagerð hér

á landi. (Búnaðarrit, 15. ár, Rvík. 1901).

Nú lágu framkvæmdir í þessu máli í dái fulla tvo tugi ára.

Þá kemur Guðmundur Einarsson til sögunnar.

Eg býst við, að sumum þyki fróðlegt að heyra hver tildrög-

in og undirbúningurinn hefir verið að byrjun á framkvæmdunum

í leirkeragerðinni hér á landi, sem menn hafa fengið að sjá á-

vextina af, í vinnustofu Guðmundar, síðustu missirin. Verður því

nokkuð frá því skýrt hér á eftir.

Meðan Guðmundur var ungur drengur heima í Miðdal, lék

hann sér að því, að búa til smámyndir úr leír, og reyndi að brenna

þær á glóð með mó sem eldsneyti. Varð að vonum eigi meiri ár-

angur af því, en hverjum öðrum barnaleik.

Árin 1919—1924 dvaldi hann í listaskóla í Munchen

í Þýzkalandi, og var myndhöggvaralist aðal-námsgrein hans. Hon-

um varð þá þegar ljóst, að eigi væri hægt að hafa ofan af fyrir

sér heima með því að höggva myndir. Það er seinunnið verk, og

höggmyndirnar svo dýrar, að fáir verða til að kaupa. l>ótti hon-

um álitlegri sú aðferð, sem listamenn hafa notað síðan í fornöld,

að móta myndir úr leir og herða þær í eldi.

Kennara hans leizt vel á þetta, og hvatti hann til að kynna

sér leiriðnað þar í borginni. Kom hann honum í kynni við for-

stóðumann beztu leirkeraverksmiðjunnar í Miinchen, sem talin er

önnur bezta verksmiðja í þeirri grein, í  I'ýzkalandi.

Bauðzt verksmiðjustjórinn til að leiðbeina honum í öllu því,

er leirkeragerðina snerti, og sagði, að þar gæti hann lært allt það

sem hann vildi og hefði tíma til að nema í þeirri iðn. Var Guð-

mundur þar síðan daglegur gestur. Naut hann þess að nokkru,

að hann var íslendingur. En það þótti þessum kennara hans ein-

kennilegastar fréttir frá íslandi, að þar væri nóg af leir, en eng-

inn leiriðnaður.

í sumarleyfinu 1921 fór Guðmundur heim til Islands. Safnaði

hann þá um 40 leirsýnishornum og hafði með sér til Miinchen.

Voru þau rannsökuð og reynd, og vann Guðmundur að því í hjá-