Náttúrufræðingurinn

						nÍ.TTORUE'H.                                             ^g

leirnum og varð árangurinn að óskum. jafnframt bjó hann sig und-'

ir að geta byrjað á leirbrennslu hér heima og gerði sér áætlanir

um þau tæki sem hann þyrfti til slíkra framkvæmda.

Árið 1928 kom hann heim aftur. Hitti hann þá ýmsa mæta

menn hér að máli, sagði þeim frá fyrirætlunum sínum, skýrði

fyrir þeim áætlanir þær, sem hann hafði gert um byrjunarfram-

kvæmdir í leiriðnaði og sýndi þeim ýmsa muni sem hann hafði

gert úr íslenzkum leir. Fór þá ýmsum að skiljast, að hér væri um

merka nýung að ræða, sem vert væri að gefa gaum. Borgarstjór-

inn og bæjarstjórnin greiddi fyrir því að hann fengi hentugt hús

næði fyrir vinnustofu. Þingið veitti honum 5 þús. kr. styrk 1929,

og fór það allt til að borga kostnaðinn við leirrannsóknir þær, er

hann hafði gert í Þýzkalandi. Auk þess urðu nokkrir menn til aS

leggja hluti í þetta fyrirtæki, og gekk það til að kaupa leirbrennsiu-

ofn og önnur vinnutæki. Haustið 1930 hafði hann komið brennslu-

ofninum og öðrum tækjum fyrir í vinnustofu sinni og byrjaði að

elta leirinn, móta hann og brenna. Fyrir jólin var hann kominn

svo langt að hann gat sýnt Reykvíkingum hverjum stakkaskiftum

íslenzki leirinn getur tekið, og hve eigulega og snotra muni má úr

honum gera, sé þeirri kunnáttu beitt, sem eiiendar þjóðir hafa

aflað sér í þessari iðn.

Hingað til hefir Guðm. aðeins notað leirinn til að búa til úr

honum muni til híbýlaskrauts og ýmsa eigulega minjagripi. Er

ýmislegt af þessum gripum sýnt á myndunum, sem fylgja.grein

þessari. En hann vill ekki láta hér staðar numið. Hann vill fá

þessari iðn víðari verkahring hér á landi, í líkingu við það, sem

er í öðrum menningarlöndum.

Frá útlöndum kaupum við allmikið af ýmsum leirvörum, t. d.

tígulsteina, jurtapotta og margskonar leirvörur til daglegrar notk-

unar. iJakhell'ur úr leir eru mikið notaðar erlendis og ættu líka

að koma að fullum notum hér. Vér þurfum á pípum að halda til

þess að ræsa fram og þurka mýrlendin okkar og breyta þeim í

tún. Til þess eru járnpípur of dýrar. Steyptar sementspípur koma

þar ekki að notum. Sýrurnar í mýrarvatninu ónýta slíkar pípur

á fáeinum árum. Brenndar leirpípur eru það sem þar koma að beztu

gagni. Vér höfum meira en nóg af góðum leir í slíka hluti og

Guðm. Einarsson vill að íslenzkur leiriðnaður nái þeim þroska, að

íslenzki leirinn verði mótaður og hertur til allra þessara nota hér

innan lands. Er honum ríkt í huga að fara utan enn einu sinni til

að undirbúa íramkvæmdir í þessa átt.

Þó Guðm. hafi stigið þessi byrjunarspor í leiriðnaði hér á