Náttúrufræðingurinn

						kÁTTÚRUFR.

29

brigði, en ekki hefir verið talin ástæða til að ákveða fleiri en fimni,

þau eru nefnd eftir aðaltegundinni, Falco rusticolus, auk sérnefna

sem hvert afbrigði hefir fengið. F. r. candicans er í norður Græn-

landi og nyrsta hluta Ameríku; F. r. islandus er dreifður um suð-

urhluta Grænlands, ísland og norður Ameríku; F. r. obsoletus á

heima í Labrador; F. r. alascanus í Alaska; og F. r. uralensis í

Síberíu. Það, sem aðallega er stuðst við og svo til eingöngu í u-

kvörðun þessara afbrigða, er mismunandi litur fuglanna. Þeir, sem

nyrztir eru, verða ljósari, og það svo, að einstaklingar, sem veiddir

hafa verið í nyrztu heimskautalöndum, eru nær alhvítir, aftur á

móti eru F. r. rusticolus dökk gráir og gætir varla ljósari randa á

stéli né flugfjöðrum þeirra. Annars er afar erfitt að ákveða al'-

brigðin þar sem þau koma saman, eins og t. d. í Grænlandi, þar

verður F. r. candicans dekkri og dekkri eftir því sem sunnar dreg-

ur, og F. r. islandus ljósari eftir því sem færist norðar, þar til

enginn munur verður sjáanlegur á þessum tveim afbrigðum. 011

þessi afbrigði eru dálítið mismunandi að stærð innbyrðis, en ekki

verður gerður neinn verulegur stærðarmunur milli afbrigðanna.

Sumir telja, að fálkinn í heimskautalöndunum sé lengur að þroslí-

ast, og verði ári síðar en hinir getnaðarfærir, og hefir það við

nokkrar líkur að styðjast, sem séð verður hjá sumum öðrum heim-

skautafuglum (húsönd, æðarfugl), annars er það atriði ekki enn

að fullnustu rannsakað.

Hér á landi hafa menn verið með allskonar getgátur um fálk-

ana. Sumir vildu telja ljósa fálka, gamla fugla, og þá dökku, unga.

Aðrir töldu ýmsar tegundir eftir stærð, lit o. s. frv. Lang mest tsr

hér af Falco rusticolus islandus, flestir með mjög svipaðan lit; svo

er hér dálítið af mismunandi ljósum fálkum, F. r. candicans og

F. r. rusticolus eða afkvæmi beggja þessara afbrigða. Þessir fálk-

ar koma hingað við og við með ísum og rjúpum frá Grænlandi, og

farfuglum á vorin (F. r. rusticolus). Eg hefi séð fálkahjón við

hreiður, sem enginn vafi leikur á, að hafi verið F. r. candicans, og

fremur dökkur F. r. islandus. En þar sem fáir einstaklingar koma

hingað, gætir einkenna þeirra skammt, og líkur eru til, að svipað

komi af fálkum frá norður Gi'ænlandi og Skandíanavíu; haggast

því ekki séreinkenni íslenzka fálkans.

William, F. Pálsson,