Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 3.-4. Tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						Ná ttúrufræðingurinn
Erik Sturkell, Páll Einarsson,
Freysteinn Sigmundsson, Halldór Geirsson,
Halldór Olafsson, Rósa Olafsdóttir og
Gunnar B. Guðmundsson
ÞRÝSTINGURVEX
UNDIR KÖTLU
Katla er ein virkasta og hættulegasta eldstöð á íslandi. Allt síðan land
byggðist hafa orðið eitt til tvö mikil gos á hverri öld (Sigurður Þórarinsson,
1975, Guðrún Larsen, 2000). Síðasta stóra gosið var 1918 og er goshléið nú
að verða með lengstu hléum Kötlu í Islandssögunni. Eldstöðin hefur þó ekki
legið kyrr því líklega urðu smágos undir jöklinum 1955 og 1999. Auk þess
hafa skjálftamælar sýnt umtalsverða skjálftavirkni í henni síðan slíkar mæl-
ingar hófust á sjötta áratug síðustu aldar (Páll Einarsson og Bryndís Brands-
dóttir 2000). Á síðustu árum hafa komið fram vísbendingar um aukna virkni
og hafa íslenskar jarðvísindastofnanir tekið höndum saman um að fylgjast
með framvindu mála. Meðal helstu aðferða við eftirlitið eru þessar:
•   Mælingar á aflögun jarðskorpunnar umhverfis eldstöðina
•   Jarðskjálftamælingar
•   Mælingar á ám sem renna frá Mýrdalsjökli, rennsli, leiðni og
emainníhaldi
•   Mælingar á breytingum á yfirborði jökulsins
I þessari grein er einkum fjallað um það hvernig mælingar á aflögun jarð-
skorpunnar eru notaðar til að gefa upplýsingar um þrýstingsbreytingar í
rótum eldstöðvarinnar. Vaxandi þrýstingur gæti stafað af kvikusöfnun
undir eldstöðinni og þannig verið fyrsta merki um yfirvofandi eldgos.
80  Náttúrufræðingurinn 71 (3-4), bls. 80-86, 2003
MEGINELDSTÖÐIN
KATLA
Notkun Kötlunafnsins hefur nokkuð
breyst í tímans rás. Áður fyrr var
nafnið Katla notað um ákveðinn stað
undir Mýrdalsjökli austanverðum
þar sem gos síðustu alda haf a komið
upp. Síðar varð Ijóst að megineld-
stöðin er miklu umfangsmeiri en
þetta og tekur til alls fjalllendis sem
Mýrdalsjökull hylur, allra fjalla í
Mýrdal, allt vestur á Fimmvörðu-
háls og norður um Goðaland, Entu
og að Mælifellssandi. Að austan af-
markast hún af Mýrdalssandi (1.
mynd). Þegar talað er um megineld-
stöðina Kötlu er því átt við allan
þennan fjallabálk. I eldstöðinni
miðri, undir jöklinum þar sem hann
er þykkastur, er stór askja, meira en
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156