Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						Tímarit Hins íslenska náttúrufræðifélags
Höskuldur Búi Jónsson, Hreggviður
Norðdahl og Halldór G. Pétursson
Myndaði
berghlaup
Vatnsdalshóla?
Vatnsdalshólar hafa löngum verið taldir ein af furðum íslenskrar náttúru.
Þeir hafa verið sagðir óteljandi og frá örófi alda hafa ferðamenn sem og
Húnvetningar eflaust velt fyrir sér myndun þeirra, enda lá þjóðleiðin
löngum í gegnum sjálfa hólaþyrpinguna. í gömlum ferðabókum og þjóð-
sögum má víða finna lýsingar á hólunum og hugleiðingar um þá og tilurð
þeirra.
Kveikjan að greininni, sem
hér birtist, eru tvö náms-
verkefni sem Höskuldur Búi
Jónsson vann við Háskóla Islands á
árunum 1997-1998 að frumkvæði
og undir leiðsögn hinna höfund-
anna. Annað verkefnið, sem styrkt
var af Nýsköpunarsjóði náms-
manna, fjallaði um skriðufallavá á
nokkrum stöðum á landinu, m.a. í
hlíðum Vatnsdalsfjalls.1 Hitt var
BS-verkefni í jarðfræði og fjallaði
um kortlagningu og rannsóknir á
Vatnsdalshólum.2 Meginniðurstaða
ofangreindra rannsókna er að
Vatnsdalshólar (1. mynd) hafi
myndast við einhvers konar berg-
hlaup úr hlíðum Vatnsdalsfjalls eins
og Jakob H. Líndal3,4 og Ólafur Jóns-
son5 höfðu áður haldið fram. Hér
eru dregnar saman helstu niður-
stöður þessara tveggja verkefna og
um þær fjallað í ljósi eldri og yngri
rannsókna á tilurð Vatnsdalshóla.
HVAÐ  ER BERGHLAUP?
Á íslensku nefnist það berghlaup
þegar heilar fjallshlíðar hafa hlaupið
eða skriðið fram í einu vetfangi og
myndað hauga úr bergmulningi á
láglendinu neðan við.5,6 Samkvæmt
erlendum skilgreiningum á berg-
hlaupi (e. rock slide) þá er það
hreyfing bergmassa sem rennur á
undirlagi eða skerfleti, sem er sem
næst samsíða halla fjallshlíðar. Mis-
gengi, sprungur og lagskipting, auk
veikbyggðra millilaga, auka því
líkur á berghlaupum. I hlíðinni
myndast brotsár þar sem berg-
massinn var áður og er það oft
áberandi en fer þó eftir stærð berg-
hlaupsins   og   því   hvort   síðari
Náttúrufræðingurinn 72 (3-4), bls. 129-138, 2004
129
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176
Blašsķša 177
Blašsķša 177
Blašsķša 178
Blašsķša 178
Blašsķša 179
Blašsķša 179
Blašsķša 180
Blašsķša 180