Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						150								
	!  1  1  1  I	111111111	1 1 1 I l 1 l < I 1	1 l l 1 1 1 1 l l l	J l l l l  l l 1 l l l	l  l l l í l 1  1 l	I 1 1 1	
130	H     -							
110							-_	
90							¦	
.    70							¦f	
,u    50 <	¦						—	
30								
10							Aft~-	
-10								
-30								
-50		.........	.....Iéiii			. ... 1 ... .	,,,,:	
								
10000		8000	6000	4000	2000	[0]	2000	
1.  mynd.   C-14  remma andrúmsloftsins á  liðnum árþúsundum (20 ára meðalgildi).
Hlutfallslegt frávik (íþúsundustu hlutum) frá MS-staðlinum (Stuiver og Reimer 1993).
af þeim séu þrjú dálítið misþung afbrigði,
svonefndar samsætur. Tvær þeirra eru
stöðugar, C-12 (99% af öllum kolefnis-
atómunum) og C-13 (1%), en hin þriðja,
kolefni-14 (C-14, l4C eða geislakol), er
óstöðug, þ.e. hún er geislavirk og eyðist
stöðugt.
Nærri allt kolefni andrúmsloftsins er
bundið í kolsýru (C02). í henni er örlítið, eða
um eitt af hverjum 1012 atómum, þ.e. eitt af
milljón milljónum atóma, af gerðinni kolefni-
14. Hlutfallið milli fjölda C-14 og allra
kolefnisatómanna, C14/C-hlutfallið, kallast
hér C-14 remma. Styrkur geislavirkninnar,
þ.e. fjöldi C-14 kjarna í mælisýni sem um-
myndast á sekúndu, stendur í réttu hlutfalli
við fjölda C-14 atómanna og því einnig við
remmuna.
Þrátt fyrir óstöðugleika C-14 atómanna
finnst geislakol í náttúrunni vegna stöðugr-
ar nýmyndunar af völdum geimgeisla í heið-
hvolfinu, þar sem niturkjarnar breytast í
geislakolskjarna (N-14 breytist í C-14).
Nýmynduð C-14 atóm bindast súrefni og
mynda kolsýru (14C02), sem loftstraumar og
vindar dreifa síðan og blanda í kolsýruforða
alls andrúmsloftsins svo C-14 remman
verður alls staðar sú sama. Þannig hefur
C-14 remma andrúmsloftsins haldist nokkuð
stöðug í árþúsundir en þó breyst dálítið í
takt við hægar breytingar í innstreymi geim-
geisla(l. mynd); síðustu lOþúsundárhefur
hún mest vikið um 6% frá meðaltali tíma-
bilsins. Stöðugleiki C-14 remmunnar í and-
rúmsloftinu stafar annarsvegar af C-14
nýmyndun og hinsvegar af samanlögðum
áhrifum 1) geislahrörnunar, 2) bindingar
kolefnis í plöntum og 3) víxlverkunar milli
lofts og yfirborðs sjávar, en í hafinu er
meginforði geislakolsins.
Allur gróður á yfirborði jarðar tekur
kolefni sitt úr andrúmsloftinu og bindur það
í lífrænar sameindir með hjálp sólarorku
(ljóslífgun). C-14 remman er nákvæmlega hin
sama í öllum gróðri (og dýrum sem á honum
lifa). I nýmynduðum plöntuvef er hún sú
sama (eftir minniháttar leiðréttingu sem rætt
verður um síðar)
- hvar á jörðu sem plantan vex og
-  hverrar tegundar sem hún er.
Aldursgreining með kolefni-14 byggist á
96
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128