Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						1. tafla. Dreifing kolefnis		-14 og C-14 remma,	A'.
	HlutiC-14forðans		Hlutfallsleg C-14 remma
Andrúmsloft Gróður á landi Yfírborðssjór Djúpsjór		1,4% 3,4% 1,3% 93%	100% 100% 95% 84%
síðar vegna ofangreindrar hægrar blöndun-
ar kolsýru milli andrúmslofts og yfirborðs-
sjávar.
Flestar skeljar lifa á grunnsævi þar sem
blöndun er ör. Geislakolsremman í þessu vel
blandaða yfirborðslagi er nánast hin sama í
öllum heimshöfum ef undan eru skilín svæði
þar sem C-14 snauðari djúpsjór streymir upp
á yfirborðið. Þetta gerist ekki í Norður-
Atlantshafi og verður því ekki rætt frekar
hér.
Geislakol skeljanna er í formi karbónats
og helst það einangrað þar á sama hátt og
í lífrænum vef plantna. C-14 remma ungra
skelja er hinsvegar ekki sú sama og í
samtímagróðri á landi, því þær lifa (flestar)
í yfirborðssjó þar sem leiðrétt C-14 remma
(A') er 5% lægri en í andrúmsloftinu. Sé
kvörðunarferill árhringja notaður til að
finna aldur skelja virðast þær því vera um
400 árum eldri en landgróður frá sama
tíma.
Breytingar í C-14 remmu karbónats í
yfirborðslagi hafsins eru ekki alveg í takt við
flökt geislakols í andrúmsloftínu, eins og að
ofan var getið. Eigi að finna aldur skelja með
fullri nákvæmni verður að ákvarða vaxtar-
skeiðið með sérstökum kvörðunarferli, sem
má reikna út frá C-14 remmu árhringja með
því að taka tillit til þeirrar seinkunar sem
samskipti milli lofts og sjávar valda (Stuiver
og Braziunas 1993). Áður var kvörðunar-
ferill trjáa notaður en 400 árum bætt við
aldurinn vegna „aldurs yfirborðssjávar",
eins og venjulega er sagt, því geislakol
dofnar um 5% á 400 árum. Orðalag af þessu
tagi er villandi því erfitt er að skilgreina
„aldur sjávar".
¦ NAKVÆMNI
ALDURSGREININGAR
MEÐ KOLEFNI-14
Á síðari árum hefur allmikil vinna verið lögð
í að kanna hversu áreiðanlegar niðurstöður
einstakra aldursgreiningarstofa eru. í því
skyni hafa verið skipulagðar þrjár umfangs-
miklar samanburðarmælingar sem fólust í
því að 8-15 sýni af ýmsum gerðum voru
send til þátttakenda. 011 sýni hverrar gerðar
voru eins, þ.e. með sömu C-14 remmu, og
meðal þeirra voru nokkur tvísýni, en það eru
sýni af sömu gerð og með sömu C-14 remmu,
til að kanna samkvæmni mælinganna hjá
hverri stofu. Sagt er frá meginniður-
stöðunum í Árbók Hins íslenska fornleifa-
félags (Páll Theodórsson 1992).
Þessar mælingar hafa sýnt að hluti
aldursgreiningarstofanna vanmetur óvissu
mælinga sinna. Kerfisbundin skekkja er ekki
óalgeng og veldur hún í nokkrum tilvikum
100 til 200 ára skekkju í öllum mæliniður-
stöðum viðkomandi stofa. I grein um fyrstu
samanburðarmælingarnar, sem 20 valdar
stofur tóku þátt í, segir að tryggara sé að
miða óvissu þorra stofanna við tvöfalt það
gildi sem upp er gefið og að varfærnislega
skuli túlka tímamismun sem sé minni en 200
ár (International Study Group 1982).
Nokkrum árum síðar var gerð umfangsmeiri
samanburðarrannsókn, með þátttöku liðlega
50 stofa, og staðfesti hún fyrri niðurstöður.
Framangreint vanmat á óvissu aldurs-
greininga og kerfisbundin skekkja hjá all-
mörgum stofum sem nú hefur komið skýrt í
ljós skapar óvissu og efasemdir hjá við-
skiptavinum stofanna. Um árangur nokkurra
stofa ríkír þó engin óvissa. Sex aldursgrein-
ingarstofur, sem allar hafa lagt sinn skerf
102
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128