Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						ÖRNÓLFUR   THORLACIUS
¦<<$Hfc
Þróun
tegundanna
h
Tilraun til samantektar á hugmyndum manna fyrr og nú
I lokakafla þessarar samantektar um
hugmyndir manna um þróun tegund-
anna verður reynt að bregða Ijósi á
sögu þróunarkenningarinnar á þeirri
öld sem senn er á enda, frá því að
vísindaheimurinn uppgötvaði braut-
ryðjandastörf Mendels í erfðafrœði til
kenninga um samfellda þróun eða
slitrótt jafnvœgi.
¦ ERFÐAFRÆÐI OG  ÞRÓUN
Erfdalögmál Mendels
A nítjándu öld töldu flestir líffræðingar, ef
þeir þá leiddu hugann að erfðum, að ein-
kenni foreldra blönduðust í afkomendunum
og yrðu ekki aftur einangruð úr blöndunni.
Bæheimskur munkur, Gregor Johann
Mendel (1822-1884), leiddi rök að því að
ýmis einkenni plantna, svo sem litur blóma
eða litur og lögun fræja, ráðist af erfða-
þáttum er berast óbreyttir í kynfrumum milli
Örnólfur Thorlacius (f. 1931) lauk fil.kand.-prófi
í líffræði og efnafræði frá Háskólanum í Lundi í
Svíþjóð 1958. Hann var kennari við Mennta-
skólann í Reykjavík 1960-1967, Menntaskólann
við Hamrahlíð 1967-1980 og rektor þess skóla
1980-1995. Samhliða kennslustörfum hefur Örn-
ólfur samið kennslubækur og hann hafði um árabil
umsjón með fræðsluþátlum um náttúrufræði í
útvarpi og sjónvarpi. Hann var um skeið ritstjóri
Náttúrufræðingsins.
Náttúrufræðingurinn 69 (2), bls. 109-123, 2000.
3. hluti
kynslóða. Mendel var háskólagenginn
stærðfræðingur og setti fram tölfræðileg
lfkindi fyrir því hvernig erfðaþættirnir, sem
nú eru kallaðir gen, birtust í afkomendum
eftir tiltekna kynblöndun.
Rannsóknir Mendels, sem hann rakti í
fyrirlestri 1865 og birti á prenti næsta ár, vöktu
ekki athygli samtímamanna hans. En árið 1900,
16 árum eftir andlát Mendels og 34 árum eftir
að rit hans birtist, komust þrír evrópskir
grasafræðingar - hver öðrum óháð - að sömu
niðurstöðu og hann. Síðan hefur braut-
ryðjandastarf Mendels verið í heiðri haft, og
löngu er Ijóst að erfðalögmálin sem hann
leiddi fram gilda jafnt um dýr og plöntur og í
grundvallaratriðum lfka um allar örverur.
Stökkbreytingar
Mendel gekk út frá því að erfðaþættirnir
erfðust óbreyttir milli kynslóða, svo rann-
sóknir hans renndu engum stoðum undir
kenningar um þróun. Hugo de Vries (1848-
1935), hollenskur grasafræðingur og einn
þeirra þriggja sem „enduruppgötvuðu" Iög-
mál Mendels um síðustu aldamót, tók eftir
arfgengum breytingum sem annað veifið og
fyrirvaralaust komu fram í stofnum plantn-
anna er hann ræktaði. Hann gaf þessum
breytingum heitið mutation, sem útleggst
stökkbreyting, og taldi að um væri að ræða
upphafið að myndun nýrra tegunda.
Þær breytingar sem de Vries greindi tóku
til fjölda gena samtímis.  Flestar stökk-
109
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128