Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						tilteknum gerðum prótína - eða kirnaröðina í
genunum sem geyma upplýsingar um þessa
röð. Því minni sem munurinn er á röðinni, til
dæmis á kirnum í geni er stýrír niðurröðun
amínósýrueininga í ákveðnu öndunar-
ensími, þeim mun styttra er væntanlega í
sameiginlegan forföður tegundanna sem
saman eru bornar.
Einnig er hægt að bera saman skyldar
tegundir með því að skoða mörg gen og sjá
hve mörg eru hin sömu. Samanburður á
manni og simpansa leiðir til dæmis í ljós að
munurinn á genum þessara tegunda er tvö
prósent eða minni - sumir segja innan við
eitt prósent.
Þau greinirit eða „ættartré" sem fást með
aðferðum sameindaerfðafræðinnar eru í
flestum tilvikum lík þeirri mynd sem líffræð-
ingar höfðu áður gert sér af innbyrðis
skyldleika tegundanna. Nokkur dæmi eru þó
um að sameindaerfðafræðin krefjist endur-
skoðunar á skyldleikanum, eins og brátt
verður vikið að.
Hér er komin hluflægur mælikvarði á
skyldleika, óháður öllum fyrri aðferðum sem
notaðar hafa verið í þróunarfræðum.
UPPRUNAFLOKKUN
Með vaxandi þekkingu á skyldleika
tegundanna eykst líffræðingum kjarkur til að
brjóta upp hefðbundin kerfi flokkunar og
raða lífverum í kerfi sem einungis tekur mið
af innbyrðis þróunarskyldleika. Stefnt er að
því að hvergi séu saman í flokkunarheild, til
dæmis tegund, ættkvísl eða ætt, einstak-
lingar sem eru innbyrðis fjarskyldari en þeir
eru einstaklingum af annarri tegund,
ættkvísl eða ætt, eftir því sem við á. Þetta
kallast kladistísk eða fýlógenetisk flokkun
sem mætti útleggja upprunaflokkun.
I mörgum tilvikum hefur þetta ekki í för
með sér breytingar á viðtekinni flokkunar-
fræði. Dýrum eða plöntum svipar oft saman
vegna þróunarskyldleika, svo varla þarf að
leysa upp flokkunarheildir hryggleysingja
eins og til dæmis svampa, smokka, krabba-
dýr eða skrápdýr. Óvíst er hvort ættbálkur
skordýra stenst skilyrði upprunaflokkunar-
innar eða ákveðin vængjalaus skorkvikindi,
svo   sem   silfurskotta   og   stökkskottur,
standa nær öðrum deildum liðdýra.
Hefðbundnir flokkar hryggdýra - fiskar,
froskdýr, skriðdýr, fuglar og spendýr - falla
allir á þessu prófi.
Fiskarnir (þar með vankjálkar, þ.e. slímálar,
steinsugur og forfeður þeirra) eru trúlega
allir af einum meginstofni en mun styttra
þarf að fara aftur í tímann til að finna sam-
eiginlegan forföður skúfugga, svo sem
bláfisksins er enn lifir í Indlandshafi, og
landhryggdýra, til dæmis spendýra, en ætt-
föður skúfugga og ýmissa fiska annarra,
svo sem þorsks eða skötu.
Eins og froskdýr, aldauða og núlifandi,
hafa verið skilgreind virðist ljóst að þau eru
ekki öll komin af einni grein fiska heldur hafa
fornir fiskar oftar en einu sinni gengið á land
og skilið þar eftir sig afkomendur.
Flokkar skriðdýra, fugla og spendýra
standast ekki heldur kröfur upprunaflokk-
unarinnar. Skriðdýrin eru sundurleit að
uppruna og þróun. Mun lengra er til dæmis í
sameiginlegan áa krókódíla og skjaldbakna
en krókódíla og fugla. Fuglarnir standa þó
enn nær stóreðlum miðlífsaldar, dínósárun-
um, og margir upprunaflokkunarsinnar telja
þá raunar til dínósára (20. mynd). Hinar
eiginlegu stóreðlur eru þá greindar frá þeim
sem „dínósárar sem ekki eru fuglar" (non-
avian dinosaurs). Loks eru ýmis útdauð
skriðdýr af sama stofni og spendýrín.
(ÖmólfurThorlacius 1994.)
¦ AÐGREINING
TEGUNDANNA
Hver tegund hefur sameiginlegt safn gena,
ákveðið genamengi. Meðan einstaklingar af
ýmsum stofnum hennar æxlast saman flæða
genin innan tegundarinnar, þótt innbyrðis
hlutfall þeirra sé misjafnt eftir stofnum.
Forsenda þess að ein tegund greinist í tvær
er einhvers konar hindrun eða tálmi milli
stofna sem kemur í veg fyrir kynblöndun.
Stofnarnir beggja vegna tálmans þróast þá
hvor í sína átt og verða að lokum svo ólíkir
að eðlileg kynblöndun verður ekki milli
þeirra, jafnvel þótt tálminn væri ekki til
staðar.
113
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128