Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						21. mynd. Tvö litarafbrigði piparfetara,
Biston betularia. (Chinery, Michael 1976.
A Field Guide to the Insects ofBritain and
Northern Europe. Collins, London.)
Þekkt eru mörg dæmi um verulegar og
markvissar breytingar á hlutföllum gena
þegar lífsskilyrði breytast: Notkun á
sýklalyfjum á borð við penisillín kallar fram
stofna af sjúkdómsbakteríum sem þola lyfin.
Skordýr sem ákveðin eiturefni, til dæmis
DDT, vinna ekki á breiðast líka út fljótlega
eftir að farið er að nota þessi efni til að halda
dýrunum í skefjum.
Hér er ekki um það að ræða að lyfin eða
eiturefnin valdi arfgengum breytingum á
bakteríunum eða dýrunum. Þessi efni trufla
ákveðin ferli í efnaskiptum lífveranna, og í
stofnum þeirra eru afbrigði sem sum truflast
meir en önnur. Þegar beitt er lyfi eða öðru
eitri eyðast þau afbrigði lífvera sem verst
þola efnið. Genin sem ráða auknu þoli
safnast svo fyrir í stofnunum sem Iifa af og
smám saman verða til lífverur með meira þol
en nokkrir einstaklingar höfðu áður en farið
var að beita eitrinu.
Piparfetari, Biston hetularia, heitir nátt-
fiðrildi sem þrífst víða í Evrópu. Venjulegt
form dýrsins er ljóst með dökkum flikrum en
einnig þekkist dökkt afbrigði (21. mynd).
Á daginn halda fiðrildin að mestu kyrru
fyrir, oft á greinum og bolum trjáa þar sem
ljósu fiðrildin leynast vel, en hin dökku
skera sig meir úr umhverfinu og verða fugl-
um fremur að bráð en hin ljósu (22. mynd til
vinstri).
Með iðnbyltingunni á 19. öld urðu víða á
Bretlandi - og raunar víðar - breytingar á
umhverfi fiðrildanna. Næst kolaofnum iðn-
aðarborganna lagðist sót yfir allt auk þess
sem brennisteinsoxíð í lofti, til komin við
bruna kolanna, eyddu fléttum (skófum) af
trjánum og börkurinn sem við það kom í ljós
var víða dekkri.
Brá nú svo við, þar sem iðnaðarmengun
var mest, að ljósu fiðrildin urðu fuglunum
auðveldari bráð (22. mynd til hægri). Á
iðnaðarsvæðum á Bretlandi er dökka af-
brigðið nú í miklum meirihluta en til sveita
halda ljósu fiðrildin hlut sínum að mestu.
Bandarískir fuglafræðingar hafa  síðan
22. mynd. Til vinstri: Glóbrystingur finnur dökkan piparfetara á Ijósum trjástofni til sveita
í Dorset á Bretlandi. Til hœgri: Hér hefur garðaskotta nœlt sér í Ijósan piparfetara á
sótmenguðum trjástofni nœrri Birmitigham. (de Beer 1970/ljósm. N. Tinbergen.)
115
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128