Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						AriNN VID RÍTVÉUNA
Margir hafa hafnað þróunarkenningunni,
eða túlkun flestra fræðimanna á henni, á
þeirri forsendu að ótrúlegt sé að tilviljun hafi
kallað fram þann dásamlega lífheim sem við
höfum daglega fyrir augum. Þekkt er sam-
líkingin um apann sem settur er við ritvél og
þess beðið að hann skrái á blað einhvern
gimstein bókmenntanna, til dæmis sonnettu
eftir Shakespeare, og þess væri vissulega
langt að bíða. En það eru aðeins stökk-
breytingarnar, hráefni breytileikans, sem
koma fram af tilviljun. Val náttúrunnar, sem
nýtir sumar þessar breytingar en hafnar
öðrum, verður sífellt til þess að laga ein-
staklingana að breyttu umhverfi. Annað
veifið hlyti apinn að ramba á að skrá vitleg
orð eða stafaraðir. Ef þessu væri haldið til
haga við val og það fellt í samhengi fengist
fyrr eða síðar sonnetta eða dróttkvæði. (Sjá
til dæmis Dawkins 1985 og Gould J 987.)
Annar algengur misskilningur er að
þróunin hljóti að stefna í átt til flóknari
líkamsgerðar. Að vísu er sú skoðun á
undanhaldi að maðurinn hafi verið lokatak-
mark þróunarinnar en engu að síður örlar oft
á hugmyndum um það að þróun lifandi vera,
hvort sem er hér á jörðu eða annars staðar í
alheimi, hljóti fyrr eða síðar að birtast í
einhvers konar vitsmunaverum. Þetta er
sjálfsagt rangt. Vissulega hafa komið fram
við þróunina ýmsar lífverur með flókna
líkama, jafnt dýr og plöntur, en bakteríur
hafa frá upphafi verið meginuppistaða líf-
heimsins, hvort sem litið er á fjölda einstak-
linga, fjölbreytni lífshátta eða samanlagðan
massa, og svo mun verða til enda lífs á
jörðu. I görnum eins manns eru til dæmis
fleiri ristilgerlar, Escherichia coli, en þeir
menn eru sem lifað hafa á jörðinni frá upp-
hafi. Og uppgangur spendýra á nýlífsöld - og
þar með þróun hins viti borna manns - hefur
líklega hafist með tilviljunarkenndum náttúru-
hamförum, eins og brátt verður vikið að.
¦ ALDAUÐABYLGJUR
Þegar  Darwin   lagði   af  stað   á   Beagle
umhverfis hnöttinn í desember 1831 hafði
hann með sér fyrsta bindið af þremur af
„Grundvallaratriðumjarðfræðinnar" (Princi-
ples ofGeology) eftir Lyell, sem komið hafði
út árið áður. Annað bindið fékk hann sent til
Montevideo þegar skipið kom þar við á
suðurleið. Sem fyrr segir hallaðist Darwin að
samfellukenningunni, þeirri meginhugmynd
Lyells að fortíðin væri lykill að nútímanum,
að engin ástæða væri til að leita að ein-
hverjum stórumbrotum eða hamförum sem
skýringu á þeim breytingum er mótað hefðu
jarðskorpuna á liðnum skeiðum jarðsög-
unnar. Þar hefðu verið að verki sömu öflin
og við þekkjum nú. Jarðfræðirannsóknir
Darwins á heimsreisunni renndu allar
stoðum undir þetta og hann gekk út frá
samfellukenningunni í skýringum sínum á
þróun tegundanna.
Hamfarakenningin, sem Cuvier setti fram
og aðrir tóku síðan upp með ýmsum breyt-
ingum, virtist þar með úr sögunni. Þegar á
leið mátti samt ráða af jarðlögum að fjöldi
tegunda og jafnvel heilar ættir og ættbálkar
hefðu stundum dáið út á tiltölulega skömm-
um tíma. Þar sem engin merki voru um flóð,
hrinur eldgosa eða aðrar hamfarir í náttúr-
unni er skýrt gætu aldauðann var ekki um
sinn tilefni til að endurvekja hamfara-
kenninguna. Menn bentu réttilega á hve
slitrótt og ófullkomin sú saga er sem lesin
verður úr steingervíngum. Víða eru eyður
sem spanna langan tíma í jarðsögunni, svo
þar sem virtust vera snögg skil gæti vantað
sögu samfelldrar þróunar milli þeirra
kaflabrota sem varðveist hefðu.
Frægustu merkin um kaflaskil af þessu
tagi eru á mörkum miðlífsaldar og nýlífsaldar
jarðsögunnar, þegar allar risaeðlurnar dóu
út ásamt um helmingi þekktra tegunda af
hryggleysingjum í sjó og fjölda landplantna.
Snemma komu fram hugmyndir um það að
árekstrar jarðar við smástirni eða hala-
stjörnur hefðu valdið aldauðahrinum eins
og endalokum risaeðlnanna, en þær tilgátur
hlutu lengi lítinn hljómgrunn enda ekki
studdar gildum rökum.
Árið 1980 færðu bandarískur eðlisfræð-
ingur, Luis Alvarez, og sonur hans, jarð-
fræðingurinn Walter Alvarez, ásamt tveim-
ur samstarfsmönnum, fram þá röksemd til
118
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128