Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						áratug nítjándu aldar, gerði tilraun til útgáfu
á fléttuflóru er næði til Skandinavíu. Á síðari
árum hafa komið fram ýmsar hugmyndir
innan einstakra landa um fléttuflórur og í
Noregi var hafin undirbúningsvinna fyrir
hrúðurfléttuflóru á níunda áratugnum. Það
hefur því lengi verið í deiglunni að skrifa
vísindalega fléttuflóru svæðisins. Það sem
hefur kollvarpað öllum slfkum hugmyndum
er umfang verkefnisins; tegundirnar eru
margar (u.þ.b. 2000 á Norðurlöndum) og auk
þess þarfnast margar ættkvíslir umfangs-
mikilla flokkunarfræðilegra rannsókna. Það
var á fundi Norræna fléttufræðifélagsins,
sem haldinn var 1993 í sambandi við
vettvangsferð félagsins til Grong í Noregi,
sem fram kom almennur áhugi á að vinna að
vísindalegri fléttuflóru Norðurlanda. Síðar
sama ár var svo haldinn fundur í Uppsölum,
Svíþjóð, þar sem málið var reifað enn frekar.
Þar var valin útgáfunefnd fyrir flóruna með
fulltrúum allra landanna. Fulltrúi Islands er
Hörður Kristinsson. Útgáfa fyrsta bindisins
hefur dregist nokkuð, en útgáfa þess nú
gefur þó fyrirheit um að næsta bindis verði
skammt að bíða, enda hafa nú ýmsir
byrjunarörðugleikar verið leystir.
Fyrsta bindi Fléttuflóru Norðurlanda inni-
heldur inngangskaflana fyrir allt ritverkið og
„Calicioid lichens and fungi" eftir Leif Tibell,
Uppsölum.
I inngangsköflunum er umfjöllun um
eftirfarandi: búsvæði fléttna og líflandfræði
þeirra, eftir Teuvo Ahti, Helsinki; notkun
fléttna sem mælikvarða á loftmengun, eftir
Ulrik S0chting, Kaupmannahöfn; fléttur á
válista, eftir Göran Thor, Uppsölum; efna-
fræði, eftir Gunnar Carlin, Uppsölum;
vísindaleg nöfn norrænna fléttna, eftir
Teuvo Ahti og Per Magnus J0rgensen,
Björgvin; almenn nöfn norrænna fléttna,
eftir Roland Moberg, Uppsölum; auk þess
fjallar sá síðastnefndi um landshluta-
skiptingu þá sem fylgt er og um útbreiðslu-
kortin sem fylgja hverri tegund. Inngangs-
kaflarnir eru stuttir og skýrir. Kannski
fullstuttir fyrir áhugasaman lesanda sem
ekki er vel lesinn í fléttufræðum en þar sem
auðvelt er að nálgast meiri upplýsingar er
tæpast nokkur þörf á ítarlegri umfjöllun.
„Calicioid lichens and fungi" er meginkafli
bókarinnar og er hann byggður á rann-
sóknum Leif Tibell, en hann hefur helgað
starfsævi sína rannsóknum á þessum hópi
fléttna og sveppa um allan heim. Kaflinn
hefst á lykli sem leiðir til ólíkra ættkvíslna, en
samanlagt er fjallað um 15 ættkvíslir og er
tegundalykill í upphafi umfjöllunar um
hverja ættkvísl þar sem norrænar tegundir
eru fleiri en ein. Lýsingar á tegundum eru
RlTFREGN
stuttar og skýrar og þar er einnig fjallað um
efnafræði tegundanna, búsvæði þeirra og
útbreiðslu. Á eftir lýsingunum eru nokkrar
blaðsíður með útbreiðslukortum af einfaldri
gerð og loks eru litmyndir af öllum
tegundunum. Stærsti kostur bókarinnar er
án efa litmyndirnar, en þetta er í fyrsta skipti
sem litmyndir eru birtar af mörgum tegund-
anna og myndirnar eru almennt mjög góðar.
Myndasmiður er Svante Hultengren. Ætt-
kvíslirnar sem fjallað er um einkennast í
fyrsta lagi af því að askhirslurnar eru á
löngum stilk og líkjast örsmáum títuprjóns-
hausum sem geta verið allt niður í 0,2 mm að
stærð og í öðru lagi að askarnir losa ekki gró
sín á virkan hátt, þannig að gróin safnast
utan á askhirsluna, mynda svonefnt
„mazaedium". Þó eru allnokkrar ættkvíslir
sem einungis uppfylla annað skilyrðið, þ.e.
hafa annaðhvort askhirslurnar í títuprjóns-
hausum eða mynda „mazaedium". Áður
tilheyrðu allar ættkvíslirnar ættbálknum
Caliciales en nýjustu rannsóknir benda til
margstofna uppruna Caliciales og því kýs
Leif að nefna kaflann „Calicioid lichens and
fungi". Þar sem margar tegundanna eru
bundnar við gömul tré eða rotnandi trjá-
stubba gefa þær oft vísbendingu um aldur
búsvæðisins og margar þeirra eru á válista í
skógi vöxnum löndum Skandinavíu og í
Finnlandi. Mun því útgáfa bókarinnar koma
að góðum notum þar við vöktun tegunda á
válista. Samtímis veldur þetta búsvæðaval
tegundanna því að af samanlagt 81 tegund,
sem fjallað er um, hafa einungis fjórar
fundist á íslandi. Þar af eru tvær algengar,
126
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128