Náttúrufræðingurinn

						1- mynd. Holugeitungsdrottning Paravespula vulgaris nýskriðin úr púpu. Hennar bíður

ástarfundur með myndarlegum karlgeitungi áður en hún býr sig undir vetrardvalann.

Ljósm. Erling Ólafsson.

mynd). Sníkjuvespur nota sinn gadd, þ.e.

varppípuna, til að koma eggjum inn í

fórnardýr sem afkvæmi þeirra lifa á, en hjá

geitungum og öðrum gaddvespum hefur

gaddurinn öðlast annað hlutverk. Hann er

tengdur eiturkirtlum og er notaður nær

eingöngu til varnar. Eggjum er hins vegar

verpt fram hjá gaddinum.

Gaddurinn liggur inni í svonefndu gadd-

holi í afturenda dýrsins og er einungis

beraður ef geitungurinn kemst í árásar-

hug. Hann er nokkuð flókinn að gerð, þ.e.

samsettur af nokkrum mismunandi hlutum.

Þar ber fyrst að nefna sjálfan stinginn.

Hann er í raun úr tveim mjóum, samhliða

kítínstöfum sem eru samgrónir að ofan og

mynda opna rennu séð neðan frá. Á

innanverðum neðri brúnum rennunnar eru

upphleyptir leiðarar sem falla í raufar á

úthliðum tveggja bílda sem liggja sam-

hliða inni í rennu stingsins. Bíldarnir tveir

eru sömuleiðis mjóir kítínstafir en ekki

samgrónir. Þeir eru ekki nákvæmlega eins.

2. mynd. Gaddur geitungs er að öllu jöfnu

geymdur i' gaddholi í afturenda dýrsins þar

til geitungurinn telur sig þurfa að beita

honum sér til varnar. Víð áreítni er 2 mm

langur gaddurinn beraður og lionum

stungið í húð þess sem geitungnum er í nöp

við þá stundina. Ljósm. Erling Olafsson.

199