Traustholtshólmi í ÞjÓRSÁ ASGEIR PÉTURSSON Segja má að ósasvæði Þjórsár hefjist þar sem áin fellur fram úr þrengslunum fyrir neðan Urriða- ____foss - gegnt Kálfholti að austan en Egilsstöðum að vestan. Á hún þá ófarna sem næst 16 km leið til sjávar - 6 km frá Grjótoesi að Ferjuhamri við Sandhólaferju, 4 km þaðan að Traustholti í Traustholtshólma og 6 km úr því fram að útfalli sínu. Strax og áin kemur fyrir Grjótnes, sem er austan ár, breiðir hún úr sér og verður farvegur hennar fljótlega um tveggja kílómetra breiður að sandeyrum meðtöldum og breikkar enn meir þegar komið er fram fyrir Ferjuhamar, svo að um Sýrlækjarbót er hún orðin um 3 km. Þeirri breidd heldur hún alla leið fram að útfalli. ¦ SÝRLÆKJARBÓT Fyrir neðan Ferjuhamar eru tveir grasivaxnir hólmar við vesturlandið, fyrst Sýrlækjarbót, sem liggur fyrir landi Sýrlækjanna, og segir Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalín árið 1709 (II, bls. 166) að Sýr- lækjarbæir „hafi fyrst staðið í Sýrlækjarbót Ásgeir Pétursson var fæddur 1906 á Eyrarbakka. Hann stundaði nám í Samvinnuskólanum og fram- haldsnám í samvinnufræðum í Edinborg og Kaup- mannahöfn. Hann var sjómaður og verkamaður og lengst af búsettur í Kópavogi og síðar í Reykjavík. Ásgeir og Dýrleif Árnadóttir kona hans dvöldu um árabil sumarlangt á landareign sinni í Þjórsárósi, Traustholtshólma, þar sem Ásgeir vitjaði laxaneta og æðarvarps. Hann lést 1992. Náttúrufræðingurinn 70 (4), bls. 205^212, 2002. og þaðan færðir í manna minni". Trúlega hefur frákast árinnar við Ferjuhamar, þegar hún stíflast af jakaburði, hjálpað sandfokinu og uppblæstrinum að losa Bótina frá megin- landinu. Jarðvegur er þarna mjög sendinn og laus í sér og landállinn örgrunnur og vatnslítill. I Bótinni verpir bæði gæs og æður, nytjað af Sýrlækjarbændum þar sem eyjan tilheyrir jörðum þeirra. Sunnan og neðan við Bótina er mikill eyraklasi alla leið niður að bænum Selparti. Mun þetta ásamt Skúmeyrarsvæðinu vera langþéttbýlasta selabyggð í ánni, en að því verður nánar vikið síðar. ¦ TRAUSTHOLTSHÓLMI Nærri tveimur kílómetrum neðar er Traustholtshólmi, eða Traustholtið eins og það er kallað í gömlum skrifum. Engar heimildir eru fyrir því hvenær Traustholt varð viðskila við vesturlandið en munnmæli eru á kreiki á þessum slóðum að í miklum vatnavöxtum hafí áin náð því að komast í áveituskurð og ekki farið úr honum síðan. Fellur nú megináin vestan Traustholts í áætluðu hlutfalli 1 á móti 3 og heitir þar síðan Trausfholtshólmi. Hólminn var í byggð fram tilársinsl880. Jarðabók Arna og Páls frá 1708 nefnir bæði Trausfholt og Traustholtshólma og Manntal 1703 Trausfholtshólma. Jarða- bókin segir um Traustholt að því sé „sundur 205 ÍL
Beinir tenglar
