Náttúrufræðingurinn

						3. mynd. Rjúpnatalningasvœðin í Norður- og Suður-

Þingeyjarsýslu. Milli hœðarlína eru 200 m. - The Rock

Ptarmigan census plots in the counties Norður- and

Suður-Þingeyjarsýsla in NE-Iceland. The coastline and

banks of streams and lakes are coloured blue. Contour

lines are at 200 m intervals.

tilvikum þar sem rándýrið var

örugglega þekkt voru 84% fið-

urflekkjanna á rjúpnatalninga-

svæðunum eftir fálka.

Uncatalningar

Við töldum rjúpuunga um

mánaðamótin júlí/ágúst. Á

þeim tíma fylgja ungarnir

mæðrum sínum og fljúga í hóp

ef þeir styggjast og því er auð-

velt að telja þá. Aðaltalninga-

svæðið var á utanverðu Tjör-

nesi, móar, mýrar og tún ofan

og neðan þjóðvegar á milli

Mýrarkots og Hallbjarnar-

staða. Við vorum oftast nokkr-

ir saman við talningarnar og

gengum samsíða og töldum

allar rjúpur sem við sáum:

karra, ungalausa kvenfugla,

ungamæður og unga. Þessar

talningar voru því líka notaðar

til að meta hve stór hluti kven-

fugla var án unga. Svæðið á

Tjörnesi vartalið 1981 til 1985

og 1990 til 1994 og auk þess

skráði ég hjá mér allar unga-

mæður sem ég sá annars staðar

í Þingeyjarsýslum á þessum

sama tíma sumars. Árin 1986

til 1989 var ekki farið á Tjör-

nes til ungatalninga og látið

nægja að skrá kvenfugla sem

sáust annars staðar. Einnig

fékk ég flest ár einhverjar upp-

lýsingar um stærð ungahópa í

Þingeyjarsýslum hjá Sverri

Thorstensen.

hjá körrum ekki fyrr en í síðari hluta maí

(Salomonsen 1939). Því er viðbúið að

kyngreiningar, sem byggjast á lituðu bol-

fiðri, gefi skekkta mynd af kynjahlutfalli

dauðu rjúpnanna. Þess vegna var valinn sá

kostur í úrvinnslu að taka alla dúnflekki

sem ókyngreinda og gefa sér að 73% væru

karrar. Þetta var hlutfall karra í rjúpna-

veiði fálkans í apríl og maí 1982 til 1985

(Ólafur K. Nielsen 1986, bls. 95). Ég tel

þetta réttlætanlegt vegna þess að í þeim

Aldurshlutföll að VORl

Öll ný vanhöld, sem fundust á tímabilinu

apríl til síðari hluta júlí, voru notuð til að

reikna aldurshlutföll fyrir stofninn að vori.

Þetta voru meðal annars vorvanhöld á

talningasvæðunum (samanber hér að

ofan), rjúpnaleifar sem fundust á víða-

vangi eða við hreiður fálka og hrafns og

rjúpur sem fangaðar voru vegna merkinga

sumarið 1994.

140