Þorsteinn Einarsson: Ferð í Látrabjarg 1956 Þann 17. júlí 1956 hélt ég frá Hval- látrum í Rauðasandshreppi fyrir Bjargtanga á trillu Þórðar Jónssonar á Hvallátrum ásamt Helga Elíassyni, bónda að Hvallátrum og Friðriki Jes- syni úr Vestmannaeyjum. Veður var hið fegursta. Logn og heiðskírt. Sjór var dauður, svo að alls staðar mátti leggja að flá við bjarg eða að steinum í fjöru. Farið var fram og aftur með Látra- bjargi frá Bjargtöngum að Brimnesi, sem er austurendi Keflavíkurbjargs. Leiðin frá Bjargtöngum í Brimnes er talin vera 14 km löng. Bjarginu er skipt í daglegu tali í fjóra hluta. Stafar sú skipting af ítökum fremur en náttúru. Þó er austasti hlutinn, Keflavíkurbjarg, nær slitinn úr tengslum við aðalbjargið. Hinir hlutarnir þrír nefnast Látrabjarg (ítök Hvallátrabænda), Bæjarbjarg (ítök kirkjujarðarinnar Saurbæjar á Rauðasandi) og Breiðavíkurbjarg0 (ítök Breiðavíkur norðan Hvallátra). Látrabjarg er rúmur helmingur aðal- bjargsins og eru þar bestu fuglaflæmin (staðbundið orðatiltæki, samsvarandi fuglasátur eða -setur í Drangey og svartfuglabæli eða bæli í Vestmanna- eyjum). Gróður er enginn í Látrabjargi fyrr en kemur austur að Gufum vestur af 1) Keflavíkurbjarg frá Brimnesi að Gorgán. Breiðavíkurbjarg og Lambahlíð frá Gorgán að Melalykkju. Bæjarbjarg frá Melalykkju í Saxagjá. Látrabjarg frá Saxagjá um Bjarg- tanga í Seljavík. Stórurð. Þar eru bjarghillur ofan við mitt bjarg vaxnar valllendisgróðri og mel (Leymus arenarius). Frá svo- nefndri Hvanngjá og út undir Saxa- gjárvöll (völlur = bunguvaxin gras- flæmi, t.d. Hælavöllur og Saxagjár- völlur) eru þrjá fjórðu vegar uppi í bjarginu, grösugir, breiðir hjallar sem hryggjast af gilskorum. Bæjarbjarg og Breiðavíkur eru bæði grónari, allt frá helmingi upp í bjargið að þrem fjórðu. Heiðnakinn er hæsti tindur bjargsins. Austurhluti Bæjarbjargs um Djúpa- dalsrana og Sæluhöfn er mjög blautur og því mjög vaxinn skarfakáli (Coch- learia officinalis). í Breiðavíkurbjargi er hvergi strengberg (þ.e. þverhnípi frá efsta tindi í sjó), heldur eru neðan hamrabrúnanna undirhlíðar en þá þverhnípi í sjó. Niður í Breiðavíkurbjarg skerst Geldingsskorardalur. Austurbrún hans er Eyjaskorarnúpur og þaðan slitnar bjargið nær af Lambahlíð, sem er hið efra lítt grónar skriður og neðan við þær lágir sjávarhamrar. Bjargið er hlaðið upp af blágrýtis- lögum, sem eru all misþykk. Bergið er lægst vestast við Bjargtanga, talið um 30 m hátt, en fer fljótt hækkandi og um 1200 m frá Bjargtöngum um Hrútanef eru berglögin orðin 7. Við Stórhæð ofan við Barð eru berglögin orðin 12 talsins og við Heiðnakinn þar sem bergið er hæst (441 m) eru þau orðin 26. Keflavíkurbjarg er 11 berg- skipti. Bilin milli bjarglaga heita sín- um nöfnum. Hillurnar bera þessi ör- Náttúrufræðingurinn 56(2), bls. 69-76, 1986 69
Beinir tenglar
