að hola og sverfa bollóttar rásir. Grasi- grónir hjallar og hryggir nefnast völlur. Víða undir bjarginu eru stór- grýttar fjörur. Hrun úr bjarginu mynda urðir. Stærst slíkra urða er Stórurð, utanvert við Geitaskor. Sögn er það að stór völlur hafi hrapað og úr því hrapi hafi Stórurð myndast. Frá Stórurð vestur að Hrútanefjum eru urðir og ofan við þær eru berir blettir í Bjarginu. Þegar brimið hefur náð að mala djúpt brimþrep inn í ræt- ur bjarghlutans, svo bjargveggurinn stendur á huldu, kemur að því að vatn og hitabreytingar hafa losað svo um bergið að sneiðist utan úr því. Má víða sjá þessar urðir nýfallnar eins og t.d. Nýurð og Hrútanefjaurð (1. mynd), en svo aftur gamlar urðir sem eru orðnar lágar hrúgur, því að straumur sjávar fram með bjarginu hrifsar með sér grjót úr bingnum. Ofan við gömlu urðirnar er hrapsárið orðið ógreini- legt. Þar sem lengi hefur ekki hrapað af er bjargið orðið gróið fyrir tilverknað fugladritsins og ætisleifanna. Má víða sjá slíka berghluta vaxna skarfakáli, baldursbrá (Matricaria maritima), mel og burnirót (Rhodiola rosea). Slíkum grónum berghlutum leggst svartfugl- inn frá, en aftur á móti verða þeir setnir fýl (Fulmarus glacialis). Kefla- víkurbjarg er talið mjög úr sér gengið sem fuglabjarg, vegna þess hve svart- fugl hefur lagst þaðan frá en fýlabyggð farið vaxandi. Bergið er þar mjög gró- ið. Hygg ég að þessi breyting stafi mjög af því að breið stórgrýtisfjara hefur myndast undir bjarginu, en við það hefur brimið eigi náð að hola und- an því. Þessi hröp úr bjargveggnum endurnýja og hreinsa bjargið og við- haldast því hreinni þræðingar og skútar sem varpstöðvar langvíu (Uria aalge), stuttnefju (Uria lomvia) og álku (Alca torda). Eftir því sem bergið hefur veðrast og sorfist af brimi svo hrapað hefur af úr því, hafa á stöku stað harðari berghlutar veitt meira við- nám og standa þeir út út bjarginu sem smá nes, t.d. Stefnið, Barð, Látrarani, Látravöllur, Djúpadalsrani og Bæjar- völlur. Merkast þessar smánesja er Barðið, sem talið er að Barðastranda- sýsla dragi nafn af. Víða hafa lækir hlaðið upp urð við bjargrætur, t.d. undir Geldingsskorardalslækjum í námunda við Flaugarnefið. Á einum slíkum urðarkolli létu Látramenn ásamt strandmönnum fyrirberast heila nótt, er þeir unnu björgunarafrekið fræga. Nokkur gil, sem ná frá brún í fjöru hefur vatn og grjóthrap sorfið inn í bjargið. Nefnast slík gil gjár, t.d. Saxagjá, Hvanngjá og Setnagjá. Setnagjá fylgir eftir berggangi, sem á svo óvenjulegan hátt er viðnámsminni en berglögin og hefur gangurinn sorf- ist af vatni og grjóthrapi, svo að inn í bergið gengur gapandi rauf frá grösum bjargbrúnar í sjó. Eins og fyrr getur verða til grasivaxnir hjallar niðri í bjarginu eftir því sem austar dregur í bjargið. Eru sumir þessir hjallar vaxnir hvönn, t.d Saxagjárvöllur, Hæluvöllur og Undir- hlíðin. Af því sem nú hefur verið sagt um bjargið má ljóst vera að í því eru allmisjafnar aðstæður til varp- heimkynna hinna ýmsu fuglategunda. Uppdráttur sá, er hér fylgir (2. mynd) var gerður í Slakka, sem er mitt á milli Hrútanefja og Stórhæðar ofan við Barð. Bjargið er þar orðið um 140 m á hæð og hlaðið upp af 8 berglögum. Bjargbrúnin er mjög laus. Inni í sprungum og glufum hennar voru álk- ur. Slakkahilla tók við undir efsta berglaginu, utan í berglagi nr. 2 og fram á mót þess og hins þriðja. Á 71
Beinir tenglar
