Hilmar J. Malmquist, Sigurður S. Snorrason og Skúli Skúlason: Bleikjan í Þingvallavatni. II. Bandormasýking INNGANGUR Rannsóknir á bleikju (Salvelinus alpinus (L.)) hafa verið ofarlega á baugi síðustu árin. Það hefur vakið sérstaka athygli hve útlit hennar er breytilegt og lifnaðarhættir sveigjan- legir (sjá yfirlit í Johnson 1980). Er- lendis er algengt að finna tvær, sjaldn- ar þrjár, ólíkar bleikjugerðir (stofna) í einu og sama vatni sem þekkja má í sundur á vaxtarlagi, litarfari, kyn- þroskaaldri (stærð) og fæðu- og bú- svæðavali (Johnson 1980, Hindar og Jonsson 1982). í sumum tilfellum er jafnframt hægt að greina ólíkar bleikjugerðir að á fjölda og gerð sníkjudýra í fiskinum (t.d. Henricson og Nyman 1976, Ham- mar o.fl. 1983). Sníkjudýrafána fiska, þ.e. magn og tegundasamsetning sníkjudýra, getur varpað ljósi á ástand fiskstofna og ennfremur gefa sum sníkjudýr góða vísbendingu um fæðu- val hýsla sinna til lengri eða skemmri tíma. Sumarið 1981 hófust rannsóknir á bleikju í Þingvallavatni og var m.a. athuguð sýking af völdum bandorma af ættkvíslinni Diphyllobothrium. Auk þess voru fæðuhættir bleikjunnar at- hugaðir svo og útlit, vöxtur og æxlun (Hilmar J. Malmquist o.fl. 1985, Skúli Skúlason 1983). Rannsóknir þessar eru hluti af víðtæku rannsóknaverk- efni sem hófst 1974 og fjallar um lífríki Þingvallavatns. Bleikjan í Þingvallavatni er um margt sérstök. Þar er að finna fleiri bleikjugerðir en gengur og gerist í öðr- um vötnum, alls fjórar gerðir: Dverg- bleikju, kuðungableikju, murtu og sílableikju. Þær eru verulega frábrugð- nar hver annarri í útliti, einkum munn- lögun og litarfari, svo og lífsháttum, sér í lagi fæðuvali. Svo virðist sem fæðusérhæfing bleikjugerðanna í Þing- vallavatni sé meiri og jafnframt fastari í skorðum en títt er á meðal bleikju- gerða (Hilmar J. Malmquist o.fl. 1985). Síðast en ekki síst er útlitsmun- ur þeirra gleggri en þekkist annars staðar. Fram til þessa hafa sníkjudýr í villtum vatnafiski hérlendis ekki verið rannsökuð skipulega. Sigurður H. Richter (1981, 1982a,b,c) hefur fjallað á almennan hátt um sníkjudýr vatna- fiska og nefna má lauslega könnun á sníkjudýrafánu í bleikju úr Þingvalla- vatni (Jónas Jónasson 1980). Könnun- in sem hér er fjallað um er fyrsta ýtar- lega athugunin á tíðni og magni band- ormasýkingar í villtri vatnableikju á íslandi. Rétt er að taka fram að í Þingvalla- Náttúrufræðingurinn 56(2), bls. 77-87, 1986 77
Beinir tenglar
