Náttúrufræðingurinn

						4

3

2. mynd. Samgróningur inn-

yfla í bleikjugerðum í Þing-

vallavatni.    Samgróningsstig

1: enginn samvöxtur, stig 2:

vottar fyrir samgróningi, stig

3: mikill samgróningur, stig

4: mjög mikill samgróningur.

Sjá nánari skýringar á sam-

gróningsstigum   í  kafla   um

aðferðir.  —  Frequency (%)

of occurence  of connective

tissue  between  and  around

intestines in the charr morphs

of lake Þingvallavatn. Stage

1: no formation of connective tissue, stage 2: trace of connective tissue (thin membrane

covering stomach and liver), stage 3: heavy formation of connective tissue (stomach, liver

and gonads embedded in connective tissue but visible), stage 4: very heavy formation of

connective tissue (intestines covered and invisible).

100"

80-

60-

40-

20-

Dvergbleikja Kuðungableikja

406                 370

Murta

216

Silableikja

307

með samgróin innyfli bar mun meira á

miklum samgróningi (stigi 3 og 4) í

sílableikjum en murtum, eða 27,3 % á

móti 6,5 %.

Algengt var að finna sýktar síla-

bleikjur með öll líffæri gróin saman í

einn bandvefsvöndul (3. mynd). Ekki

bar eins mikið á þessu í murtum. í

dverg- og kuðungableikju voru líffæri í

kviðarholi hins vegar oftast laus og

aðskilin.

UMRÆDUR OG ÁLYKTANIR

Hver bleikjugerð í Þingvallavatni

byggir afkomu sína að mestu leyti á

einni fæðugerð (Hilmar J. Malmquist

o.fl. 1985). Aðalfæða dverg- og kuð-

ungableikju eru vatnabobbar (Lymna-

ea peregra Mull.), sem tengjast

ekki lífsferli Diphyllobothrium band-

orma. Murtan nærist mest á svifkröbb-

um, einkum langhalafló (Daphnia

longispina Múll.) og augndíl (Cycl-

ops abyssorum medianus Lindberg)

(Úlfar Antonsson 1980), en augndílar

tilheyra Sunddílsætt (Cyclopidae) sem

vitað er að getur borið smitandi Dip-

hyllobothrium lirfur. Helsta fæða síla-

bleikju eru hornsíli. Sýking í

Þingvallableikju af völdum Diphyllo-

bothrium bandorma endurspeglar því

fæðusérhæfingu bleikjugerðanna á

afar skýran hátt. Ýmsar kannanir

benda til hliðstæðra tengsla sníkjudýr-

afánu og fæðuvals bleikju (t.d. Henric-

son og Nyman 1976, Curtis 1983,

Hammar o.fl. 1983).

Margt bendir til að lífsferill D. di-

tremum í Þingvallavatni sé eftirfarandi

(sbr. 4. mynd). Fyrsti millihýsill eru

augndílar og smádílar (Leptodiaptom-

us minutus (Lilljeborg)), en þeir eru

ríkjandi í dýrasvifi vatnsins ásamt

langhalaflóm (Úlfar Antonsson 1977).

Annar millihýsill eru murtur, síla-

bleikjur og hornsíli. Líklega berst D.

ditremum í murtur einkum með

augndílum, þar eð murtan tekur

augndíla fram yfir smádíla (Úlfar Ant-

onsson 1980). Meginleið bandormsins

í sílableikjur liggur í gegnum hornsíli.

Fæðuval hornsílis í Þingvallavatni hef-

ur ekki verið kannað, en ætla má að

80