Náttúrufræðingurinn

						NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN                                 103

því verði haldið áfram. Þegar fiskirannsóknirnar við ísland hóf-

ust árið 1903, hafði það hina mestu þýðingu fyrir þær að geta

notið þekkingar hans á fiskveiðum landsmanna, ekki sízt þar

sem hann að auki hafði vísindalega skólun, þvl að öðru leyti

urðu rannsóknirnar að byggja allt upp frá grunni. Og Bjarni

var mjög fús til þess að láta rannsóknunum þekkingu sína í té

og stuðla að því á allan hátt, að sem beztum árangri yrði náð.

Ég votta honum innilegustu þökk mína fyrir hina ánægjuleg-

ustu samvinnu, sem hann átti þannig sinn mikla þátt í að skapa

og alla þá aðstoð, sem hann hefir látið rannsóknum mínum í té."

Sú vinátta, sem skapaðist milli þeirra Schmidt's og Bjarna

Sæmundssonar sumarið 1903, hélzt meðan þeir lifðu báðir. Og

Bjarni átti marga aðra vini og aðdáendur meðal samstarfs-

manna sinna víðs vegar um lönd. Bjarni starfaði upp frá þessu

í náinni samvinnu við alþjóða hafrannsóknirnar. Á næstu árum

(fram að 1910) hélt hann áfram grunnsævisrannsóknum á leígð-

um mótorbát við V- og SV-land, en slíkar rannsóknir hafði

„Thor" byrjað annars staðar við landið, en upp úr því byrjaði

hann' að rannsaka aldur á ýmsum íisktegundum og hélt því

áfram fram undir 1930. Um árangur þeirra rannsókna rak hver

ritgerðin aðra um langt skeið, bæði í Andvara og í „Meddelelser

fra Kommissionen for Havundersögelser".

Um haustið 1923 var Bjarni Sæmundsson leystur frá kennslu-

störfum við Menntaskólann, og var það meðfram fyrir áhrif vina

hans í öðrum löndum. Hann gat nú í fyrsta skipti gefið sig allan

að rannsóknunum, en nú var hann líka orðinn 56 ára að aldri

og 29 dýrmæt ár voru að miklu horfin frá þeim verkefnum, sem

hann hefði helzt kosið að fást við- Hann gerðist nú stórvirkari

rithöfundur en hann hafði nokkurntíma verið áður og sneri sér

jafnt að þremur viðfangsefnum. í fyrsta lagi auðnaðist honum

að gefa þjóð sinni afraksturinn af löngu lífsstarfi, þar sem voru

bækurnar þrjár um íslenzk dýr, Fiskarnir 1926, Spendýrin 1932,

og Fuglarnir 1936. Þessar þrjár bækur eru eigi minna en 1664

bls., og þar er dregið saman í eitt allt, sem menn vissu þá um

þessa dýraflokka á íslandi og í höfum þess, auk margs annars

fróðleiks, sem þjóðin finnur ekki í öðrum íslenzkum bókum.

Annað verkefni, sem Bjarni Sæmundsson leysti af hendi eftir

1923, voru sumpart nýjar vísindarannsóknir, sumpart áframhald

eldri rannsókna. Um þetta skrifaði hann nokkrar .ritgerðir á er-

lend mál, en þær verða taldar í ritaskránni hér á eftir. í þriðja