118 NATTURUFRÆÐINGURINN GUÐMUNDUR KJARTANSSON: VM ALDUR TERTÍERU BASALTSPILDN- ANNA í NORÐANVERÐU ATLANTSHAFL i. í norðanverðu Atlantshafi og á ströndum þess eru a. m. k. 4 eða 5 basaltsvæði, sem líkjast svo hvert öðru að ýmsu leyti, að ætla verður, að um eins konar skyldleika sé að ræða, eða, með öðrum orðum, að þau séu hlutar einnar petrógrafískrar próvinsu. Þessi próvinsa hefur verið nefnd ýmsum nöfnum, t. d. basalt- svæði Norður-Atlantshafs, Túle-regíónin, brezk-íslenzka próvins- an o. fl. En menn eru ekki ennþá á eitt sáttir um það, hve mörg þessara blágrýtishéraða beri að telja til sömu próvinsu. Um það verður þó varla deilt, að basalthéruðin nyrzt á Bretlandi, í Fær- eyjum, á íslandi og á Austur-Grænlandi myndi eina heild, þau eru svo nátengd, bæði landfræðilega — af grunnsævishryggn- um, sem liggur frá Bretlandseyjum til Grænlands — og berg- fræðilega — að efni og myndun. Öðru máli er að gegna um hin basalthéruðin, sem sumir vilja telja til sömu fjólskyldu, en þau eru: Vestur-Grænlandssvæðið, basalt og dólerít á Svalbarða*) og jafnvel dólerítið í Skáney í Suður-Svíþjóð. í fyrra hluta þessa greinarkorns skal ég nú gera mjög stutta grein fyrir afstöðu þessara þriggja síðastnefndu basalthéraða til brezk-íslenzku próvinsunnar. Hér fer á eftir yfirlit yfir þau jarðsögutímabil, er hér koma við sögu: „ ÍHólósen | Pleistósen *) Norðmenn hafa nú löggilt nafnið Svalbarði (Svalbard) á eyjaklasa þeim, er liggur alllangt úti í íshafi norður af Hálogalandi. Áður voru eyjarnar oft kallaðar einu nafni Spitsbergen, en svo heitir nú aðeins vestasta og stærsta eyin.
Beinir tenglar
