Náttúrufræðingurinn

						NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN                                 119

Plíósen

Míósen

Ólígósen

Eósen

(Paleósen =  elzti hluti eósens)

Tertíer

Efri krít

Neðri krít

Daníen

Senón

Túrón

Senóman

Ýmsir hlutir benda til þess, að dólerítið í Skáney í Svíþjóð

sé tertíert að aldri, og þá að öllum líkindum jafngamalt ösku-

eða túfflögum, sem mikið er af í eósenum sævarmyndunum á

Jótlandi og víðar í Danmorku. Er talið líklegt, að bæði skánska

dólerítið og józka túffið hafi myndazt á sama eldsumbrotatíma-

bilinu. Aldur túfflaganna er auðráðinn af steingervingunum,

sem í þeim finnast, þau eru öll eósen. Á Jótlandi hafa nú fund-

izt jarðmyndanir (með steingervingum) frá öllum tímabilum

tertíera tímans, en gosberg eða annað storkuberg finnst þar

hvergi, nema þessi öskulög frá eósen. Er því vart hugsanlegt, að

eldsumbrot hafi orðið að nokkru ráði þar nærlendis seinna á

tertíer. Hreinleiki krítarmyndananna í Skáney og Danmörku

sannar á sama hátt, að eldsumbrot hafi ekki átt sér stað á þess-

um slóðum á ofanverðri krít.

Hafi eldsumbrotin í Skáney nú raunverulega átt sér stað á

eósentímabilinu — og allar líkur eru til, að svo hafi verið —

hafa þau verið samtímis eldsumbrotunum á Skotlandi og Græn-

landi. Að því leyti gæti skánska dólerítið kallazt útskot suðaustur

úr Túle-regíóninni. En Skáney hefur samt aldrei verið neitt

sannkallað basalthérað, og óhugsandi er, að basaltið þar hafi

nokkurn tíma náð saman við basaltsvæðin í Norður-Atlantshafi.

Þykkar basaltspildur geta að vísu rofizt og eyðzt niður til grunna

á skemmri tíma en liðinn er frá því á eósen, en niðurrif slíkrar

basaltspildu hefði óhjákvæmilega látið eftir sig einhver vegs-

ummerki, basalthnullunga, basaltsand e. þ. u. 1. í tertíermynd-

unum Danmerkur, sem hlóðust upp á grunnsævisbotni skammt

undan  skánsku   ströndinni.   Skánsku   eldsumbrotin   hafa   verið