Náttúrufræðingurinn

						NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN__________                123

að elztu hraunin hafi runnið á eins konar sandeyðimörku. Af

þessu er auðsætt, að nokkur tími hefur liðið frá því, er yngstu

senónu lögin mynduðust, þangað til fyrstu hraunin runnu. Á

þessu tímabili hafa senómmyndanirnar risið úr sjó og yfir-

borð þeirra eyðzt nokkuð og veðrazt. Eru flestir skozku jarð-

fræðinganna sammála um, að jarðeldarnir hafi naumast byrjað

fyrr en hér um bil á mótum krítar og tertíers.

í brezku basaltmynduninni finnast engir steingervingar, nema

plöntuleifar og lítið eitt af skordýraskjöldum. Finnst þetta hvort

tveggja í eins konar surtarbrandslögum eða leirsteinslögum,

sem fylgja surtarbrandinum líkt og hér á landi. Þessir stein-

gervingar eru fremur lítils virði til þess að ráða af aldur jarð-

laga. Sést það bezt á því, að tveir frægustu fræðimennirnir, sem

hafa spreytt sig á slíkum ákvörðunum, hafa komizt að allólík-

um niðurstöðum. Þessir menn eru Svissinn Heer og Skotinn

Gardner. Heer taldi surtarbrandsflóruna míósena, en Gardner

eósena eða þó öllu heldur paleósena. Niðurstöður Heers komu

út laust fyrir 1870, en Gardners h. u. b. 20 árum síðar. En það

var um seinan. Heer var þá orðinn „óyggjandi átórítet" í

tertíerri paleófýtólógíu og var það eins cg að höggva í harðan

stein að gagnrýna niðurstöður hans. Gardner átti litlu fylgi að

fagna, en kenningar Heers komust inn í kennslubækur og hand-

bækur í jarðfræði og steingervingafræði og standa þar jafnvel

enn í dag.

Skotinn Sir Archibald Geikie hefur allra manna ýtarlegast

og bezt skrifað heildaryfirlit yfir tertíeru basaltmyndunina á

Bretlandi í hinni miklu bók sinni „The Ancient Volcanoes of

Great Britain," sem kom út rétt fyrir síðustu aldamót. Geikie

aðhyllist kenningu Heers um aldur surtarbrandsflórunnar og

ætlar því, að basaltmyndunin hafi verið að skapast á tímabilinu

frá því snemma á eósen og a. m. k. langt fram á míósen. Geikie

og samtíðarmenn hans sýndu fram á, að skozku basaltspildurn-

ar hefðu rofizt (eróderazt) djúpt niður á tímabilinu, sem leið

frá því, er þær voru fullmyndaðar, þangað til þær huldust jökli

á pleistósentímanum. Þetta stórkostlega rof hlaut því að hafa

farið fram á plíósen. Geikie viðurkennir sjálfur, að erfitt sé að

hugsa sér, að allt þetta mikla rof gæti orðið á þessu tiltólulega

stutta tímabili.

Skoðun Geikies á myndunarskeiði basaltsins naut almennr-

ar viðurkenningar og varð undirstaðan undir skoðunum yngri