___________________NÁTTÚRUFRÆBINGURINN____________125 í þeim finnast, og ber þeim óllum saman um, að þau séu eósen. Basaltgosin hafa því verið byrjuð í eósen á Austur-Grænlandi. Sjávarmyndanirnar í Dalton-höfða eru mjög mengaðar basalt- ösku og gjalli. Má af því ráða, að jarðeldarnir hafa haldið á- fram á meðan þær mynduðust. Fyrir fáum árum fann Wager sjávarmyhdanir sunnar á Austur-Grænlandi (við Kap Gustav Holm), sem líktust mjög Dalton-höfða-lögunum og hafa að geyma sömu tegundir steingervinga. Wager telur þær því líka eósenar. Þessi myndun liggur undir basaltinu — eða milli basaltlaga, því að undirlagið sést ekki — og sanna með því, að hraungos hafa hald- izt a. m. k. fram eftir eósentímabilinu (1, 19 og 23). . Á Vestur-Grænlandi hefur nú tekizt að sanna, á hvaða tíma basaltgosin hófust, með meiri vissu og nákvæmni en nokkurs staðar annars. Danskur jarðfræðingaleiðangur til skagans Nugssuak í fyrra sumar undir stjórn Alfreds Rosenkrantz hefur heiðurinn af þessari uppgötvun. Þessi leiðangur hafði ýmis önnur verkefni en rannsókn á basaltmynduninni, en tveir þátttakend- anna, þau Sole Munck og Arne Noe-Nygaard, lögðu sérstaklega stund á hana. Þegar ég fór úr Danmörku í haust, hafði ekkert birzt á prenti um þessar rannsóknir, en það, sem hér fer á eftir um árangur þeirra, hef ég skrifað hjá mér eftir fyrirlestrum leiðangursmanna og einkaviðtölum við þá. Á Nugssuak hvílir basaltmyndunin á ýmiss konar mesósóískum myndunum. Þátttakendum Nugssuak-leiðangursins tókst í fyrra sumar að greina þessar myndanir í sundur hæð fyrir hæð. Fundu þeir ýmsar deildir af trías, júra og krít. Efst í krít er þykk sjáv- armyndun frá daníentímabilinu, efstu deild krítar. Þar hittu Danirnir gamla kunningja meðal steingervinganna, t. d. Palæo- Cypræa cf. spirata, Nautilus cf. danicus, Tylocidaris o. fl. í daníen- mynduninni eru nokkur lög af túffi eða harðnaðri gosösku, sem sanna, að basaltgos voru byrjuð á þessum tíma. Á daníenlógunum hvílir svo sjálf basaltmyndunin- Hún skiptist í tvær hæðir: Neð- ar er sn. túff- eða breksíuformasjón og yfir henni þykk spilda af samfelldum blágrýtislögum. Við rannsókn Dananna reyndist breksíuformasjónin vera sambland af túffi, breksíu og bólstra- bergi. Er það skoðun þeirra Sole Munck og Noe-Nygaard, að hún hafi myndazt af eldsumbrotum á sjávarbotni seint á daníen eða á mótum krítar og tertíers. Seinna hefur sjávarbotninn risið, eða sjórinn fyllzt af þessum myndunum, og hafa hraunflóðin
Beinir tenglar
