Náttúrufræðingurinn

						_____________________NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN_______________      137

Erlendis hafa verið gerðar nákvæmar rannsóknir á því, hvað

mikið væri af húsflguum á hverjum tíma að sumrinu, og þær

rannsóknir hafa sýnt, að það eru tímaskipti að mergð flugunnar,

sem fer eftir veðráttu og staðháttum.

Þegar haustar og veðráttan kólnar, smáfækkar flugunum

þangað til engin sést eftir. En hvað verður af þeim, þegar þær

hverfa á haustin?

Þannig hefir margur spurt, og vísindamennirnir hafa leitast

við að svara spurningunni. Húsflugan getur lifað yfir veturinn

bæði sem lirfa, púpa og fullvaxin fluga. Hún getur aukið kyn

sitt, hvenær sem er á árinu, ef hún hefir hæfilegan hita, nóga

fæðu og sæmilegan stað til þroskunar afkvæmisnis. Og það eru

þessar ytri ástæður, sem hafa mest að segja um það, hvað þróun

húsflugunnar er ör. En þó flugurnar geti lifað að vetrinum,

drepast margar þeirra á haustin, þegar þær hafa lokið ætlunar-

starfi sínu. En aðrar draga sig í hlé, og falla jafnvel í dvala-

kennt ástand og bíða þar til batnar í ári. Húsflugurnar þurfa

nokkuð mikinn hita til þess að vera í fullu fjöri. Þegar hitinn

er kominn niður í 10 stig, eru þær þunglamalegar, en geta þó

skriðið um og tekið fæðu.

Hve lengi húsflugan getur lifað frjáls úti í náttúrunni er

ekki auðið að segja, en í rannsóknarstofum lifa þær venjulega

5—8 vikur, en í einstökum tilfellum allt að 10 vikur. Sennilegt

þykir að húsflugan lifi venjulega, þar sem hún er frjáls, allt að

þrem vikum. En það virðist augljóst, að líf flugunnar endist leng-

ur, ef kalt er í veðri, heldur en ef hlýtt er. Eftir því sem hlýrra

er, verða allar efnabreytingar líkamans örari, auðvitað þó ekki

nema að ákveðnu marki.

Eitt sinn var tilraun gerð með það, að merkja flugur, til þess

að sjá hve gamlar þær yrðu. Nýklaktar flugur voru teknar og

litaðar, og þeim síðan sleppt á bóndabæ nokkrum, og átti að sjá,

hve lengi stofninn héldi sér. En þetta bar ekki tilætlaðan ár-

angur, liturinn hvarf, meðal annars af því, hvað flugurnar voru

gjarnar á að snyrta sig til með fótunum.

Húsflugan hefir sitt böl að bera eins og önnur dýr viðvíkj-

andi sjúkdómum. Það eru bæði sjúkdómar, sem stafa af bakt-

eríum, og þó eiknum flugumyglan (Empusa muscae), sem er hús-

flugunnar algengasti og hættulegasti sjúkdómur, og er talinn

ásækja hana hvar sem er á hnettinum, en þó einkum á norður-