140 NATTURUFRÆÐINGURINN TRAUSTI EINARSSON: MYNDUN ÍSLANDS i. í síðasta hefti Náttúrufræðingsins skrifaði ég greinarkorn um nauðsyn þess að endurskoða jarðmyndunársögu íslands. í henni reyndi ég að sýna fram á, að ríkjandi skoðanir á myndun lands- ins væru í mótsögn við seinni ára athuganir í mjög verulegum atriðum. Aðallega hélt ég því fram, að sú hugmynd, að öll mótun landsins auk mjóg verulegrar undangenginnar upphleðslu af hraunlögum væru verk hinna kvarteru ísalda, fengi vart sam- rýmzt hugmyndum í almennri jarðfræði né heldur ýmsum at- hugunum gerðum á landinu sjálfu. Að mínu áliti hlaut lands- lagið að vera myndað að öllu verulegu leyti fyrir kvartera tím- ann, eins og var skoðun Þorvalds Thoroddsens. En auk þess hélt ég því fram, að hin forna grágrýtismyndun, sem talin var þekja miðhálendi landsins og teygja arm norður um Þingeyjar- sýslur, hefði upphaflega þakið allt landið og væri enn að finna á hæstu fjöllum hvar sem er á landinu, að hún væri með öðrum orðum efsta deildin í hinni fornu hásléttu, sem myndaðist við gos á tertiera tímanum og fsland er meitlað út úr. Þessar skoðanir voru byggðar á athugunum, sem ég hefi að- allega gert á Mið-Norðurlandi og studdust auk þess við eldri rann- sóknir jarðfræðinga utan þess svæðis. En það hlýtur ávallt að vera miklum örðugleikum bundið að tengja saman í eina heild dreifðar athuganir margra manna og draga af þeim almennar ályktanir. Mér var því annt um að gera sjálfur víðtækari athug- anir og á síðastliðnu sumri fór ég í rannsóknaskyni víða um Þingeyjarsýslur.og skoðaði einkum Tjörnesið, þá inn með Skjálf- andafljóti í Fljótsgil og Kiðagil og suður úr Eyjafirði og upp á norðurbrún Hofsjökuls. Enn fremur skoðaði ég umhverfi Hreða- vatns og byggingu Esjunnar auk athugana, sem unnt er að gera í bílferð milli Norður- og Suðurlands. Athuganirnar eru því dreifðar um mikinn hluta landsins og grípa yfir aðalmyndanirn- ar og gefa tilefni til allalmennra ályktana, sem mér þykir hlýða
Beinir tenglar
