Náttúrufræðingurinn

						144__________________NATTÚRUFRÆÐINGURINN_____________________

Ofan á þessari myndun liggja hin frægu skeljalög, sem fram

koma í háum bökkum á ca. 5 km löngu svæði. Þeim hallar til

NV. og sér því í æ efri og yngri lög þegar farið er út með bökk-

unum frá Köldukvísl til Hallbjarnarstaðakambs, og hæð bakk-

anna gefur enga hugmynd um hina upphaflegu þykkt þessara

jarðlaga. Guðmundi Bárðarsyni, sem með frábærri elju rannsak-

aði þessa bakka hátt og lágt, taldist til, að myndunin hefði upp-

haflega verið um 500 m þykk. Aldur laganna má að nokkru

ráða af því, að þau og með þeim jarðskorpan á þessu svæði,

hafa fengið tíma til að síga mikið og hallast, en til slíkra hreyf-

inga þarf yfirleitt óralangan tíma. í öðru lagi ber það vitni um

háan aldur, að skeljarnar, sem í lögunum finnast, eru oft fylltar

hinum  fegurstu  krystöllum,   sem  kallaðir  eru  sykursteinar.

Lögin hafa einnig verið lengi að myndast, ef ráða má af þykkt

þeirra, en auk þess sést það á því, að aðrar skeljategundir hafa

lifað, er botnlögin mynduðust, en þá, er þau efstu settust.

Utan við Hallbjarnarstaðakamb, í Höskuldsvík, ganga skelja-

lögin undir basaltlög, sem rekja má út að Breiðuvík. Þessi basalt-

myndun hefir í fyrndinni sennilega verið allþykk, en nú standa

ekki eftir af henni nema 5 eða 6 hraunlög, en flest eru all-

þykk, 15—20 m. Lögin eru úr dökku, fíngerðu basalti, en

sprungur og holur þess eru talsvert fylltar aðkomuefnum, zeo-

h'tum. Sum lögin eru sem morkin af elli og veðrun. Leiti mað-

ur að sams konar basalti í fjöllum Mið-Norðurlands, t. d. hjá Ak-

ureyri, er þau að finna niðri við sjó, þ. e. undir 1000—1500 m.

þykkum basaltlögum. Þau eru því ein af eldri deildum basaltsins,

en ekki sú yngsta, eins og sumir hafa haldið.

Basaltið má, eins og sagt var, rekja út að Breiðuvík, en þar

gengur það undir geysiþykk lög, sem neðan til eru óreglulegt

hrúgald af hnullungum, möl, sandi og leir, en ofan til reglulega

lagskiptur sjávarleir með skeljaleifum.

Þessi myndun kemur ekki aðeins fram í Breiðuvík, heldur má,

að frátöldum skeljalögunum, rekja hana upp undir fjöll og langt

suður á nesið að upptökum Hallbjarnarstaðaár. Lögin stafa frá

löngu tímabili þegar fram fór niðurrif á basaltinu, sem undir

liggur. Hið forna land mun hafa verið farið að hallast eigi lítið

á þessum tíma, og þess vegna hefir tönn tímans ekki aðeins

unnið á basaltinu, sem hlífði skeljaleifunum sunnar á nesinu,

heldur á stórum kafla komizt ofan í þau sjálf. Á þessu tímabili

hafa einnig orðið ösku- og vikurgos á landinu og má finna að-