Náttúrufræðingurinn

						150________________NATTURUFRÆÐINGURINN___________________

INGÓLFUR  DAVÍÐSSON:

LYKILL TIL AÐ ÁKVARÐA ÓBLÓMGAÐAR

STARIR (og þursaskegg)

Oft er erfitt að ákvarða ýmsar starartegundir með vissu. Vetur-

inn 1936 athugaði ég nokkuð íslenzkar starir í grasasafninu í

Kaupmannahöfn og gerði frumdrætti að greiningarlykli, er nota

mætti við óblómguð eintók. Hefi svo bætt ögn við síðar. Hefi ég

þar farið eftir ytri gerð blaða og sprota. Blöðin eru fyrst soðin í

vínanda (alkóhóli), síðan í eimdu vatni og loks í glyceríni. Þá

eru þau vel hæf til skoðunar í smásjá. Athugaði ég einkum miðju

blaðanna í smásjá. Varaopin eru talsvert mismunandi á tegund-

unum. Venjulegast eru varafrumurnar í sömu hæð og húðfrum-

urnar í kring, en hjá nokkrum störum liggja varafrumurnar

]ægra, eins og niðurgrafnar, og eru varaopin þá iðulega hálf-

hulin af húðtotum, sem skaga út frá frumunum umhverfis. Oft-

ast eru aðeins varaop á neðra borði blaðanna, en samt finnast

varaop einnig á efra borði blaðanna hjá eftirtöldum tegundum:

Blátoppastör (Carex canescens). Marstör (C. salina var. katte-

gatensis). Línstör (C. brunnescens). Aðeins fá. Mýrarstör (C. Good-

enoughii). Skriðstör (C. norvegica). Rauðstör (C. rufina). Efju-

stör (C. Subspatacea). Gulstör (C. Lyngbyei). (Og ef til vill hjá

fleiri tegundum).

Húðfrumurnar á efra borði blaðanna eru venjulega mikið

stærri en húðfrumurnar á neðra borði. Á blöðum allmargra stara

eru einkennilegar húðtotur (Papillae). Vaxa þær út úr húð-

frumunum og hylja oft varaopin að mestu. Suðrænar starir hafa

sjaldan húðtotur. Samkvæmt rannsóknum Raunkiærs eru húð-

totur á 58% grænlenzkra og 49% danskra starategunda. Ég hefi

séð greinilegar húðtotur á 55% íslenzkra stara. Eru toturnar

ýmist báðu megin á blöðunum eða aðeins öðru hvoru megin.

Gerð totanna er einnig töluvert mismunandi (flatar eða upp-

réttar: C eða O). Má nota þessi einkenni við ákvörðun. Svo er

litur blaða og blaðslíðra, stærð þeirra og lögun, renglur eða

vöntun á þeim o. s. frv.