Náttúrufræðingurinn

						_________________NATTURUFRÆÐINGURINN_______                165

ÁSKELL   LÖVE:

NOKKUR ORÐ UM VAXTAREFNI

JURTANNA

Síðan um síðustu aldamót hefur mönnum verið kunnugt um

það, að viss efni, sem kölluð eru hormón á erlendum málum,

koma í blóð dýra og manna úr nokkrum lokuðum kirtlum. Þótt

afar lítið sé af hverju þessara efni í blóði hvers dýrs, getur engin

skepna án þeirra verið, því að þau eru nauðsynleg, til þess að allt

geti gengið sinn rétta gang.

GH,              CH.                CH3

CK-CH-CH-CH          CH-CH-CH2-CH3                     flUx.n a

\         /          H        H       H

CH.=C-C -CH-C -C -COOH

OH   oh   oh

CH3    ^CH, .        CH,

CH-CH-CH-CH       CH-CH-CH2-CH,                   fluxin b

\        /       H

Ch=C  ~ C -CHrCO-CH-COOH   .

ÓH

CH

HC              C — CHjCQOH

I            li          II                                     Heleroauxjn

HC              C           Ct\

*^/   \/

CH       NH

1.  mynd.  Efnafræðileg samsetning vaxtarefnanna.

*                                  ^-

Fyrir rúmum tíu árum uppgötvuðu vísindin efni, sem höfðu

álíka verkun á líkama jurtanna. Hormón grasaríkisins eru margs

konar líkt og hormón dýraríkisins, og mörg þeirra eru órannsök-

uð enn þá. En þau bezt þekktu eru hin svonefndu vaxtarefni,

auxin (framber áxín af gríska orðinu auxanein = vaxa), sem

ráða öllu um vöxt hverrar jurtar. Þegar þessi vaxtarefni safnast